Lekcje łaciny

Jako grupa nakładamy nacisk na naukę i używanie przynajmniej podstaw języka łacińskiego w codziennym życiu obozowym

Pronuntiatio restituta- łacina restytuowana

Wymowa łaciny restytuowanej (łac. pronuntiatio restituta) to sposób odtwarzania brzmienia łaciny klasycznej, czyli takiej, jaką posługiwano się w starożytnym Rzymie w okresie republiki i wczesnego cesarstwa. Opiera się na badaniach językoznawczych: analizie tekstów antycznych, zapisów błędów ortograficznych, transkrypcji greckich oraz porównaniach z językami romańskimi.

Celem tej rekonstrukcji jest możliwie wierne oddanie pierwotnej fonetyki łaciny, w odróżnieniu od wymowy tradycyjnej (np. kościelnej), która ukształtowała się znacznie później i różni się w zależności od kraju.

Cechy charakterystyczne

Przykłady wymowy

Poniżej kilka liter i dyftongów, które brzmią inaczej, niż średniowieczna i kościelna wymowa:

Dyftongi (dwugłoski)


Odmiana rzeczowników przez przypadki

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Nominativvs

CO TO TAKIEGO

Nominativus to podstawowy przypadek w łacinie, odpowiada mianownikowi w języku polskim. Odpowiada na pytania „kto? co?” i pełni funkcję podmiotu w zdaniu. Poniżej prezentujemy odmiany najczęstszych deklinacji

1. Rzeczowniki zakończone na -vs (rodzaj męski)

Przykłady:

2. Rzeczowniki zakończone na -a (rodzaj żeński)

Przykłady:

3. Rzeczowniki zakończone na -vm (rodzaj nijaki)

Przykłady:

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Genitivvs

Czyli co jest czyją własnością ..

Aby powiedziec, ze cos nalezy do jakiejs osoby uzyjemy przypadku dopelniacza, czyli genitivvsa.

Przykladowe sytuacje wynikna gdy bedziemy chcieli powiedziec

- ten namiot jest Titvsa
- to jest contvbernivm Naso
- to jest centuria Cacaivsa
itd

Poniewaz wlasnosc kojarzy sie z osobami. I taka jest nam szczegolnie potrzebna wlasnie w przypadku kiedy chcemy podpisac swoj helm, pancerz, worek, kubek ... cokolwiek.
Zatem zawęzimy te lekcje do końcowek rzeczownikow, ktore znajdujemy w imionach (czyli - A, - VS, O)

UWAGA ! Rzymianie podpisujac wlasnosc.... ZAWSZE uzywaja swoje imie postawione w dopelniaczu, czyli na kubku pojawi sie napis : "Titusa" ... a nie "Titus"

I tak ... imiona, ktore koncza sie w mianowniku l.poj na :

- A w dopelniaczu beda mialy koncowke -AE

     Flavia - Flaviae, Agrippa - Agrippae, Lvcretia - Lvcretiae itd

- VS w dopelniaczu beda mialy koncowke -I

     Bonvs - Boni, Cacaivs - Cacaii, Tvbvlvs - Tvbvli itd

- O w dopelniaczu beda mialy koncowke -ONIS

     Naso - Nasonis, Pollio - Pollionis, Optio - Optionis itd

Przykładowe zwroty :

- Centvria Cacaii - setka Cacaivsa
- Contvbernivm Nasonis - druzyna Naso
- Tentorivm Rogati - namiot Rogatvsa
- Gladivs Lvcretiae - Gladivs Lukrecji :)

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Dativvs

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Accvsativvs

CO TO TAKIEGO

Accvsativs można nazwać odpowiednikiem polskiego biernika, odpowiada na pytania kogo? co?

 

LICZBA POJEDYNCZA 

 

I tak ... słowa, ktore koncza sie w mianowniku l.poj na :

- A w bierniku beda mialy koncowke - AM

np: hora - horam, Roma - Romam, cvlina - cvlinam, sitvla - sitvlam, lorica - loricam itd

Przykladowe zdania :

Ad Romam venite - do Rzymu przybywajcie
Ad cvlinam pergite - do kuchni maszerujcie
Ad mensam ! - do stołu !
Tvnicam date - podajcie tunike
Sitvlam adportate - przyniescie garnuszek
Ad aqvam ! - do wody !

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- VM w bierniku beda mialy koncowke - VM

 

np: lignvm - lignvm, pilvm - pilvm, sagvm - sagvm, templvm - templvm itd

Przykladowe zdania :

Ad templvm venite - do swiatyni przybywajcie
Ad valetvdinarivm pergite - do szpitala maszerujcie
Ad tentorivm ! - do namiotu !
Ad signvm ! - do znaku !
Pocvlvm date - podajcie kubek
Lignvm adportate - przyniescie drewno opałowe
Signvm adportate - przyniescie signvm

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- VS w bierniku beda mialy koncowke - VM

np: gladivs - gladivm, cacabvs - cacabvm, baltevs - baltevm, decanvs - decanvm, campvs - campvm itd

Przykladowe zdania :

Ad campvm venite - na plac cwiczebny przybywajcie
Ad decanvm Bonvm pergite - do decanvsa Bonvsa pomaszerujcie
Ad Cacaivm ! - do Kakaja !
Gladivm date - podajcie gladiusa
Cacabvm adportate - przyniescie gar

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- IS w bierniku beda mialy koncowke - EM

np: rvdis - rvdem, svdis - svdem, cratis - cratem, strigilis - strigilem, contvbernalis - contvbernalem, ignis - ignem, orbis - orbem, corbis - corbem, itd

Przykladowe zdania :

Ad ignem venite - do ognia przybywajcie
Ad contvbernalem Bonvm pergite - do członka twojego contvbernivm Bonvsa pomaszerujcie
Ad orbem ! - do koła ! (formacja)
Rvdem date - podajcie rudisa
Ignem adportate - przyniescie ogień

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- V w bierniku beda mialy koncowke -V

np: cornv - cornv, gelv - gelv (śnieg), genv - genva (kolano) itd

Przykladowe zdania :

Cornv date - podajcie róg

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- O w bierniku beda mialy koncowke -ONEM

np: optio - optionem, ordo - ordinem, umbo - umbonem, tiro - tironem, scorpio - scorpionem, centvrio - centvrionem, pvgio - pvgionem, lectio - lectionem, oratio - orationes, calo - calonem itd

Przykladowe zdania :

Ad centvrionem spectate - na centuriona patrzcie sie
Ad optionem venite - do optio przybywajcie
Ad tironem Varronem pergite - do tiro Varro pomaszerujcie
Ad ordinem ! - do szeregu !
Pvgionem date - podajcie pugio
Scorpionem adportate - przyniescie skorpiona

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- MEN w liczbie mnogiej beda mialy koncowke - MEN

np.: lvmen - lvmen, agmen - agmen, nomen - nomen, tegimen - tegimen, flvmen - flvmen

Przykladowe zdania :

Ad flvmen pergite - do rzeki pomaszerujcie
Ad agmen ! - do kolumny !
Lvmen date - podajcie światło
Tegimen adportate - przynieście pokrowiec na tarcze

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Na zakonczenie lista słów, które na potrzebe tej lekcji okreslimy jak posiadajace nieregularna forme :

signifer - signiferem
vexilifer - vexiliferem
miles - militem
cornicen - cornicinem

LICZBA MNOGA

I tak ... słowa, ktore koncza sie w mianowniku l.poj na :

- A w bierniku l. mnogiej beda mialy koncowke - AS
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - AE)

np: lanterna - lanternas, sitvla - sitvlas, tvnica - tvnicas, lorica segmetata - loricas segmentatas itd

Przykladowe zdania :

Tvnicas date - podajcie tuniki
Sitvlas adportate - przyniescie garnuszki

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- VM w bierniku beda mialy koncowke - A
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - A)

np: armvm - arma, lignvm - ligna, pilvm - pila, sagvm - saga, templvm - templa itd

Przykladowe zdania :

Ad arma ! - do zbroji !
Pocvla date - podajcie kubki
Cingvla adportate - przyniescie pasy

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- VS w bierniku beda mialy koncowke - OS
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - I)

np: gladivs - gladios, cacabvs - cacabos, baltevs - balteos, decanvs - decanos, itd

Przykladowe zdania :

Ad decanos abite - do decanusow rozejsc sie
Gladios stringite - wyjmijcie gladiusy
Cacabos adportate - przyniescie gary

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- IS w bierniku beda mialy koncowke - ES
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - ES)

np: rvdis - rvdes, svdis - svdes, cratis - crates, strigilis - strigiles, contvbernalis - contvbernales, itd

Przykladowe zdania :

Rvdes date - podajcie rudisy
Crates adportate - przyniescie wiklinowe tarcze cwiczebne

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- V w bierniku beda mialy koncowke -VA
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - VA)

np: cornv - cornva, gelv - gelva (śnieg), genv - genva (kolano) itd

Przykladowe zdania :

Cornva date - podajcie rogi

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- O w bierniku beda mialy koncowke -ONES
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - ONES)

np: optio - optiones, umbo - umbones, tiro - tirones, scorpio - scorpiones, itd

Przykladowe zdania :

Vmbones mvndate - wyczyście umba
Scorpiones adportate - przyniescie skorpiony

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

- MEN w liczbie mnogiej beda mialy koncowke - MINA
(a w mianowniku l.mnogiej beda mialy koncowke - MINA)

np.: lvmen - lvmina, agmen - agmina, nomen - nomina, tegimen - tegimina itd

Przykladowe zdania :

Lvmina date - podajcie światła
Tegimina adportate - przynieście pokrowce na tarcze
Nomina dicite - powiedzcie (swe) imiona

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Na zakonczenie lista słów, które na potrzebe tej lekcji okreslimy jak posiadajace nieregularna forme :

signifer - signiferos
vexilifer - vexiliferos
miles - milites
cornicen - cornicines

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Ablativvs

CO TO TAKIEGO

Ablativus to jeden z przypadków w łacinie, pełniący wiele funkcji składniowych. Skupimy się wyłącznie na dwóch jego zastosowaniach: określaniu miejsca oraz użyciu z przyimkami cum („z”) i sine („bez”).

1. Ablativvs określający miejsce

Ablativvs jest używany do wskazania miejsca, w którym coś się znajduje (odpowiada na pytanie „gdzie?”). Najczęściej występuje z przyimkami:

Konstrukcja:
przyimek + ablativus

Przykłady:

2. Ablativus z przyimkami „cum” i „sine”

Ablativus występuje obowiązkowo po niektórych przyimkach, m.in.:

Konstrukcja:
przyimek + ablativus

Przykłady:

Odmiana rzeczowników przez przypadki

Vocativvs - użycie wołacza

O tym jak należy się do siebie zwracać

W jezyku polskim normalne jest zwrocic sie do kogos zarowno w mianowniku, jak i wołaczu.
"Piotr podaj mi to piwo" lub "Piotrze podaj mi to piwo"

W lacinie wersja z mianownikiem (nominativusem) nie jest i nigdy nie byla dopusczalna. Jest rownie glupia co powiedziec np : "Piotrem podaj mi to piwo"

Pozostaje nam tylko i wylacznie wołacz (vocativus)

W języku łacińskim odmieniamy wszystkie wyrazy jakie wołamy, czyli np: "Żołnierzu Marku .. "

Na szczescie tworzenie wołaczy od mianownikow jest dziecinnie proste.

ZASADA JEST NASTEPUJACA:

- wyrazy konczace sie na "-vs" zamieniamy na "-e" np : Maximvs - Maxime; Alatus - Alate; Severvs - Severe;

- wyrazy konaczace sie na "-ivs" obcinamy do "-i" np: Cacaivs - Cacai; Fvrivs - Fvri; Publivs - Publi;

- wyrazy konczace sie na cokolwiek innego pozostaja bez zmian np: Atia - Atia; Pollio - Pollio; Varro - Varro; Naso - Naso; Optio - Optio; Centurio - Centurio; Miles - Miles; Milites - Milites

Pozostałe reguły języka

Pozostałe reguły języka

Nvmerales - liczebniki

O liczebnikach

Znać należy zarówno te główne (cardinal), jak i te porzadkowe (ordinal).
Tych ostatnich bedziemy uzywac na przyklad przy rozdzielaniu wart.

Warto zauważyć, ze:

- przy liczebnikach glownych tylko te, ktore zawieraja w sobie wyraz (jeden, dwa, trzy) maja odzielne formy dla odzielnych rodzajow rzeczownikow.

Np:
vnvs gladivs (meski) ;
vna lorica (zenski);
vnvm pilvm (nijaki)

Ale ...

qvattvor gladii ;
qvattvor loricae ;
qvattvor pila

W tym ostatnim powyzszym słupku sa podane liczby mnogie uzytych wczesniej rzeczownikow, ale jak widac sam poprzedzajacy liczebnik pozostaje bez zmian dla wszystkich wyrazow bez znaczenia jaki jest jego rodzaj.

- przy okazji liczb porzadkowych, wszystkie z nich (juz nie tylko pierwsze trzy, jak powyzej) maja koncowki zgodne z rodzajem rzeczwonika jaki opisuja :

np:
secvndvs ordo (drugi szereg) - meski;
secvnda hora (druga godzina) - zenski;
secvndvm pilvm (drugi oszczep) - nijaki

tak samo dalej ..

qvintvs ordo (piąty szereg)
qvinta hora (piąta godzina)
qvintvm pilvm (piąty oszczep)

KOMENDY ZWIAZANE Z LICZEBNIKAMI

Poza tak oczywistymi potrzebami, jak prosba o iles sztuk "tego czy tamtego" nie rzadko bedziemy potrzebowac liczebnikow do:

- numerowania zolnierzy

Po komendzie Numerate - Odliczcie liczymy sie uzywajac liczebnika glownego, wykrzykujac kolejno : vnvs, dvo, tres, qvattvor, ... etc

Po komendzie Ad dvos nvmerate - Do dwóch odliczcie liczymy do dwóch .. na przemian .. .vnvs, dvo, vnvs, dvo, vnvs, dvo ... etc

Podobnie .... Ad tres nvmerate .. Do trzech odliczcie

Przy okazji uwaga, bo czesto to jest mylone ..... dwa po lacinie to jest dvo ..... a dvos to jest = dwóch (wg odmiany, ktorej nie bede tu podawal , zeby nie zamieszac w glowie). Przy odliczaniu siebie zawsze uzywamy DVO .... zadnego mi tam "S" nie wstawiac na koncu.
Tak jak powyzej : vnvs, dvo, vnvs, dvo, vnvs, dvo .... etc

- numerowania szeregów

vnvs ordo - jeden szereg
dvo ordines - dwa szeregi
tres ordines - trzy szeregi
etc....

Ale ..

primvs ordo - pierwszy szereg
secvndvs ordo - drugi szereg
tertivs ordo - trzeci szereg
.
.
novissimvs ordo - ostatni szereg

Komendy przykładowe:
Primvs ordo vnvs passvs procedite - pierwszy szereg jeden krok naprzod
secvndvs ordo sex passvs recidite - drugi szereg sześć kroków w tył

- numerowania wart i godzin ich wystepowania

Excvbia /ae - warta / y
Ab - od
Ad - do
Hora - godzina

I na przykład:

Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam - warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny

Excvbia secvnda ab qvarta ad qvintam horam - warta druga od czwartej do piatej godziny
Excvbia tertia ab qvinta ad septam horam - warta trzecia od piatej do siodmej godziny
etc

Warto zauwazyc ze przy słowie "ab" liczebnik wystepuje w takiej samej formie jak w mianowniku w tabelce .. a przy slowku "ad" zmienia sie jego forma.... Ten tajnik ... czyli deklinacje poznamy pozniej.

- numerowania namiotów

Tabernacvlvm - namiot

primvm tabernacvlvm - pierwszy namiot
secvndvm tabernacvlvm - drugi namiot
etc

Pozostałe reguły języka

Deminutivum- zdrobnienia

O tym jak zdrabniać i rozdrabniać

ZDRABNIANIE

Generalna zasada dzieki, ktorej mozemy zdrobnic slowo jest dodanie koncowki :
-vlvs, - vla, - vlvm (w zaleznosci od rodzaju rzeczwwnika - meski, zenski i nijaki)

np:
globvs -> globvlvs (kula -> kulka)
rana -> ranvla (żaba -> żabka)

Jak coś zostało zdrobnione, to mozna to dalej jeszcze rozdrobnić poprzez dodanie końcowek -ellvs, -ella, -ellvm

np:
capsa -> capsvla -> capsella (pudło -> pudełko -> pudełeczko)

vagina -> vaginvla -> vaginella (pochwa [na miecz] -> pochewka [na nóż] -> yyy.. pochewcia [na yyy ? ] :) ktoś ma jakiś pomysł ?

liber -> librvlvs -> libellvs (księga -> książka -> książeczka)

ALE NIESTETY .... im dalej w las, tym gorzej bo istnieje kupa wyjątków, kiedy to trzeba dodac cos innego:
-cvlvs, -cvla, -cvlvm,
np: homo -> homvncvlvs (człowiek -> ludzik)
-olvs, -ola, -olvm,
np: mallevs -> malleolvs (młot -> młotek)
albo inne końcówki jak: -acvlvs, -icvlvs, -nvncvlvs, -vscvlvs itd

np:
pvgna -> pvgnicvla (bitwa -> bitka)
petasvs -> petasvncvlvs (kapelusz -> kapelusik)
pes -> pedicvlvs (stopa -> stópka)
dies -> diecvla (dzień -> dzionek)

A przy rozdrabnianiu trzeba dodac niekiedy -illvs, -illa, -illvm zamiast -ellvs, -ella, -ellvm
np:
signvm -> signacvlvm -> sigillvm (znak -> znaczek -> yyy ?)

albo -ollvs, -olla, -ollvm
np:
corona -> coronvla ->corolla (korona -> koronka -> koronieczka ?)

NIE WSZYSTEK ZŁOTO CO SIĘ ŚWIECI

Wydawałoby się, iż wszystko co posiada owe koncowki (-vlvs, -vla, -vlvm; -olvm ... itd ), o ktorych mowa w tym temacie, oznacza, ze już jest zdrobnieniem od innego wyrazu.

Ale tak nie jest ... Podobnie zreszta jak w jezyku polskim:

- zdrapka ... nie pochodzi od słowa ... zdrapa
- nalepka ... nie pochodzi od slowa ... nalepa
- okładka .. itd
- a kubek ... nie pochodzi od słowa ... kub

Przykład :
sitvla (garnek) nie pochodzi od zadnego sita (gar) .. czy cos takiego.
Jest to po prostu situla - garnek, ktory dopiero mozemy zdrobnic do sitella.

Mamy zatem po polsku :

pas -> pasek -> paseczek
kosz -> koszyk -> koszyczek
ALE
---- -> kubek -> kubeczek

A po łacinie :

baltevs -> balteolvs -> baltellvs (pas -> pasek -> paseczek )
corbis -> corbvla -> corbella (kosz -> koszyk -> koszyczek)
ALE
--- -> pocvlvm -> pocillvm (--- -> kubek -> kubeczek)

Inne słowa, ktore jeszcze nie sa zdrobnieniem, a mimo to tak wyglają to :

--- -> situla -> sitella (--- -> garnek -> garnuszek)
--- -> manipulus -> manipellus (--- -> manipuł -> manipułek :) )
--- -> cingvlvm -> cingillvm (--- -> pasek wojskowy -> paseczek wojskusiowy :) )
--- -> ocvlvs -> ocellvs (--- -> oko -> oczko)
--- -> fibvla -> fibella (--- -> fibula -> fibulka)
--- -> tabvla -> tabella (--- -> tablica -> tabliczka) itd

ROZDRABNIANIE

W języku polskim można zdrobniałe słowo dalej rozdrabniać, jednak czym głebiej, tym trudniej wyłapac, co jest de facto mniejsze od czego.

Bo czy każdy się zgodzi z ponisza kolejnoscia ?

żaba -> żabka, żabcia, żabusia, żabeńka, żabuleńka, żabeczka,
kot -> kotek, koteczek, kociak, kociaczek, kociątko, kotuś, kotunio
ptak -> ptaszek, ptaszeczek, ptaś, ptasiątko
Katarzyna -> Kasia, Kaśka, Kasieńka, Kasiunia, Kasiulka, Kasiuleczka, Kasiunieczka

W jezyku lacinskim proces rozdrabniania podlega bardziej usystematyzowanym regułom i rozdrabniac mozna, az w nieskonczonosc ... i zawsze bedzie wiadomo, co jest od czego mniejsze lub bardziej pieszczotliwe :)

Na przyklad ponizsza : głowa, główka, główeczka, główcia, głowinka, główenieczka ... itd :) .. Po łacinie będzie wyglądac tak :

Posted Image

Łatwo mozna zauwazyc zasade jaka temu towarzyszy....
Najpierw zdrabniamy,
potem rozdrabniamy,
potem zdrabniamy rozdrobnione,
potem rozdrabniamy rozdrobnione,
potem zdrabniamy rozdrobnione rozdrobnionego
itd

PRZYDATNE ZESTAWIENIA

Zacznijmy od ...

mea bestia -> mea bestiola (mój zwierzak -> mój zwierzaczek)

A zatem do kolegi w namiocie powiemy:
mea bestia -> mea bestiola (mój zwierzaku ! -> mój zwierzaczku !)

Czyszcząc sprzęt z rdzy powiemy :
mea misera lorica -> mea misera loricvla ! ( mój biedny pancerz/u -> mój biedny pancerzyk/u .. jw. ) :bum:

Obserwując kąpiącego się Optio, zagwiżdzemy, mrucząc pod nosem:
bonvs corpvs -> bonvs corpvscvlvm (ładne ciało -> ładne ciałko)
albo
bonvs genv -> bonvs genicvlvm (ładne kolano -> ładne kolanko)

Siedząc wspolnie przy stole w jadalni, powiemy do Maximvsa:
Maxime, vbi est tvvs manvs -> manicvla ? (Maximusie, gdzie Twoja ręka -> rączka ?)

Szukając swoich Contvbernalis-ów z Contvbvernivm krzykniemy
Vbi svnt meae parvae ranvlae (Gdzie są moje małe żabki ?)

IMIONA

A jak zdrabniać nasze imiona ?

Podobnie jak powyżej, przy czym nie istnieja jakies specjane reguly, ktorymi moglibysmy sie poslugiwac..

Znajdujemy w litaraturze bowiem zdrobnienie :
- Lvcia -> Lvcilla ... ale ...
- Tvllia -> Tvlliola

Podobnnie beda : Atia -> Atiola , Cornelia -> Corneliola, Fabia -> Fabiola

U facetów najczesciej dodaje sie koncowke - vlvs, czyli
- Marcvs -> Marcvlvs
- Gaivs - > Gaivlvs
- Varro -> Varrvncvlvs (podobnie jak w przypadku homo -> homvncvlvs)
- Pollio -> Pollivncvlvs
itd

Pozostałe reguły języka

Tryb rozkazujący czasowników

Jak rozkazywać

Znamy już czasowniki podane w trybie rozkazującym z naszych komend wojskowych : 
- vertite - skręćcie
- state - stójcie
- spectate - patrzcie
- consistite - zatrzymajcie sie

Warto zauawazyc, ze sa one podane w liczbie mnogiej.

Aby moc sie zwracac nie tylko do grupy zolnierzy, ale takze do pojedynczego zolnierza.
Potrzebujemy wiedziec jak tworzyc taki tryb rozkazujacy w liczbie pojedynczej, a w szczegolnosci jak wygladaja bezokoliczniki tychze czasownikow.

Otoz temat jest calkiem prosty.

Uogolniajac :
- jesli na koncu slowa jest - RE - bezokolicznik
- ucinamy owo - RE - i mamy liczbe pojedyncza trybu rozkazujacego
- zamieniamy - RE na - TE - i mamy liczbe mnoga trybu rozkazujacego

Przyklady:

-----------------------------
- dare - podać
- da - podaj
- date - podajcie
-----------------------------
- stare - stać
- sta - stój
- state - stójcie
-----------------------------
- laxare - zluzować
- laxa - zluzuj
- laxate - zluzujcie
-----------------------------
- avdire - słuchać
- avdi - słuchaj
- avdite - słuchajcie
-----------------------------
- venire - przybywać
- veni - przybądź
- venite - przybądźcie
-----------------------------
- abire - rozejść się
- abi - rozejdź się (po polsku lepiej bedzie brzmialo : odejdz)
- abite - rozejdźcie się
-----------------------------
- mvndare - wyczyścić
- mvnda - wyczyść
- mvndate - wyczyśćcie

itd

Prosto, latwo i przyjemnie ...

ALE NIESTETY jest pewien wyjatek.

Sa czasowniki, nalezace do tzw 3eciej koniugacji.
I one z reguly koncza sie na -ERE

Wowczas mamy troche inny system dzialania :

Uogolniajac :
- jesli na koncu slowa jest - ERE - bezokolicznik (szczegolny przypadek koncowki -RE)
- ucinamy samo - RE - i mamy liczbe pojedyncza trybu rozkazujacego (tak samo jak wyzej bylo)
- zamieniamy - ERE na - ITE - i mamy liczbe mnoga trybu rozkazujacego (i tu jest owa zmiana)

Przyklady:
- vertere - odwrócić/skręcić
- verte - odwróć
- vertite - odwróćcie (a nie vertete)
-----------------------------
- consistere - zatrzymać się
- consiste - zatrzymaj się
- consistite - zatrzymajcie się (a nie consistete)
-----------------------------
- dirigere - wyrównać
- dirige - wyrównaj
- dirigite - wyrównajcie (a nie dirigete)

itd

Do tej ostatniej grupy bedzie nalezalo calkiem sporo czasownikow, ktore uzywamy :
- pergere
- procedere
- recidere
- stringere
- recondere
- deponere
- facere

itd

Zeby bylo jeszcze gorzej, wcale nie kazdy czasownik, ktory konczy sie na -ERE ... podlega owej regule.

Bo przykladowe dwa dosyc znane czasowniki, wlasnie jej nie podlegaja :

--------------------------
- salvere - witać (dosłownie- być zdrowym, mieć się dobrze)
- salve - witaj (dosłownie- bądź zdrów)
- salvete (a nie salvite) - witajcie (dosłownie- bądźcie zdrowi)
--------------------------
- valere - żegnać (dosłownie- być zdrowym, mieć się dobrze)
- vale - żegnaj (dosłownie- bądź zdrów)
- valete (a nie valite) - żegnajcie (dosłownie- bądźcie zdrowi)

Słownictwo

Słownictwo

Podstawowe zwroty

Słownictwo

Podstawowe czasowniki

CZASOWNIKI- co robimy

Zbiór czasowników w formie bezokolicznikowej.

CAMPICVRSIO

accelerare - przyspieszać
abire - odchodzić
avdire - słuchać
calcare - dreptać
consistere - zatrzymywać
convertere - odwracać
cvrrere - biegać
densare - zacieśniać
deponere - odkładać
dirigere - wyrównywać
facere - robić
formare - tworzyć
iacere - rzucać
laxare - luzować
nvmerare - odliczać
pergere - maszerować
praeparare - przygotowywać
procedere - iść
recondere - chować
recidere - cofać
salvtare - pozdrawiać
spectare - patrzeć
stare - stać
stringere - wyjmować
svmere - podnosić
tardare - zwalniać
venere - przybywać
vertere - skręcać/obracać

IN CASTRO

adportare - przynosić
cantare - spiewać
dare - podawać
dormire - spać
laborare - pracować
mvndare - czyścić
sedere - siadać
svrgere - wstawać

Słownictwo

Łacińskie wulgaryzmy

I co dalej legionie...?