# Pronuntiatio restituta- łacina restytuowana

**Wymowa łaciny restytuowanej** (łac. *pronuntiatio restituta*) to sposób odtwarzania brzmienia łaciny klasycznej, czyli takiej, jaką posługiwano się w starożytnym Rzymie w okresie republiki i wczesnego cesarstwa. Opiera się na badaniach językoznawczych: analizie tekstów antycznych, zapisów błędów ortograficznych, transkrypcji greckich oraz porównaniach z językami romańskimi.

Celem tej rekonstrukcji jest możliwie wierne oddanie pierwotnej fonetyki łaciny, w odróżnieniu od wymowy tradycyjnej (np. kościelnej), która ukształtowała się znacznie później i różni się w zależności od kraju.

### Cechy charakterystyczne

- wymowa jest „twardsza” i bardziej regularna niż w wersjach późniejszych,
- każda litera ma zasadniczo jedną wartość fonetyczną,

### Przykłady wymowy

Poniżej kilka liter i dyftongów, które brzmią inaczej, niż średniowieczna i kościelna wymowa:

- **C** – zawsze wymawiane jako *k*
    - ***Caesar*** → Kaj-sar
- **G** – zawsze twarde, jak polskie *g*
    - *legio* → **legio**
- **V** – wymawiane jak *ł* (angielskie *w*) 
    - ***vinum*** → łinum
- **S** – zawsze bezdźwięczne, jak polskie *s*
    - ***rosa*** → rosa

### Dyftongi (dwugłoski)

- **AE** – wymawiane jako *aj*
    - ***Caesar*** → Kaj-sar
- **OE** – wymawiane jako *oj*
    - ***poena*** → poj-na