# Principales

# Centvrio

---

## Opis sylwetki

**Centvrio** jest najważniejszym żołnierzem, a zarazem dowódcą jednostki zwanej Centvrią. Wybierany spośród najbardziej zasłużonych i najmężniejszych, pełni rolę dowódcy polowego walczącego w pierwszej linii, inspirującego podległych sobie żołnierzy, wskazującego kierunek natarcia i osobiście biorącego udział w walce.

Centvriones wyróżniali się poprzeczną crestą, czyli grzywą z piór o różnym ubarwieniu. Z racji wysokiego żołdu, wynoszącego od dwu- do pięciokrotności żołdu szeregowego milesa, a niekiedy jeszcze więcej w zależności od stanowiska w Legionie, cechowali się również bogatszym wyposażeniem oraz noszonymi dystynkcjami i odznaczeniami.

Wysoka śmiertelność wśród centvrionów sprawiała, że było to stanowisko wysokiego ryzyka, ale też wyjątkowego prestiżu. W razie śmierci Centvriona dowodzenie przejmował dowódca straży tylnej, czyli **Optio**, a gdyby i on poległ, jednostkę obejmował Centvrio sąsiedniej jednostki z tego samego manipułu.

---

### Zadania i obowiązki

Centvrio odpowiada za całokształt funkcjonowania swojej jednostki zarówno podczas przygotowań do kampanii, w trakcie życia obozowego, jak i na polu bitwy. Do jego obowiązków należy właściwe rozdzielenie ról, organizacja pracy, nadzór nad stanem obozu, tworzenie planów działań wojskowych oraz bieżące dowodzenie podległymi żołnierzami.

#### Przydziały oficerskie i funkcyjne

Przed każdą kampanią Centvrio przeprowadza rozpoznanie, jacy konkretni żołnierze stawią się pod znakami legionowymi. Na tej podstawie organizuje strukturę dowodzenia, przydziały namiotowe oraz obsadę najważniejszych funkcji w obozie i poza nim.

1. Przed każdą kampanią przeprowadza rozpoznanie, jacy konkretnie żołnierze stawią się pod znakami legionowymi.
2. W przypadku braku etatowych oficerów i podoficerów mianuje według własnego uznania żołnierzy na następujące stanowiska: 
    - **Optio**;
    - **Signiferi**;
    - [**Tesserarivs**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/tesserarivs "Tesserarivs (PL)").
3. Wyznaczonych oficerów i podoficerów umieszcza w namiocie sztabowym.
4. Spośród pozostałych żołnierzy wybiera najbardziej doświadczonych, aby pełnili role starszych szeregowych nad namiotem, czyli **[Decanvsów](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/decanvs "Decanvs (PL)")**.
5. W porozumieniu z wyznaczonymi na czas kampanii Decanvsami przydziela konkretnych żołnierzy do ich namiotów.
6. Kierując się znajomością wyszkolenia zgłoszonych żołnierzy, wyznacza również inne ważne stanowiska funkcyjne, takie jak: 
    - **Specvlatores**;
    - **Frvmentarivs**;
    - **Magister Campi**;
    - **Cvstos Castrorvm**;
    - **Medicvs**;
    - **Magister Latinae**.
7. W pierwszej kolejności przyznaje powyższe funkcje żołnierzom, którzy pełnią je na stałe i mają w tym największe doświadczenie.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Należy poczynić wszelkich starań, aby zainteresowani mogli zostać poinformowani o wszelkich powyższych przydziałach jeszcze przed imprezą.</p>

<p class="callout warning">Uwaga !!! Niektóre stanowiska mogą być łączone. W szczególności nie przeszkadza, aby Decanvsi pełnili dodatkowo inne role funkcyjne. Należy jednak rozdzielić role i zadania w obozie w taki sposób, aby nie przeciążać wybranych żołnierzy nadmierną ilością obowiązków.</p>

<span style="text-decoration: underline;">Na polu bitwy Centvrio decyduje o:</span>

1. Podziale jednostki na mniejsze części i przydzieleniu tymczasowych dowódców na wybrane odcinki frontu.
2. Ogłoszeniu narady wojennej, czyli **Consillivm**, podczas której omawia plan bitwy, wyznacza tymczasowych dowódców i określa działania, jakie mają oni podjąć.
3. Nakreśleniu planu taktycznego bitwy dla całego Legionu, opierając się na informacjach zdobytych przez wywiad.

<span style="text-decoration: underline;">W obozie Centvrio:</span>

1. Zapewnia odpowiedni przydział zasobów ludzkich do zadań koniecznych dla funkcjonowania **castrvm**.
2. Widząc uchybienia lub problemy, niezwłocznie wydaje polecenie wykonania potrzebnych czynności odpowiedniej komórce specjalizującej się w wybranych pracach.
3. Gani leniwych, motywuje zniechęconych i nagradza pracowitych.
4. Pilnuje, aby codziennie w **Praetorivm** znajdowało się pisemne zestawienie prac do wykonania w danym dniu przez funkcyjnych, którzy później odznaczają je jako wykonane.
5. Dba o to, aby wracając do namiotu sztabowego mieć natychmiastowy podgląd na stan wykonanych zleceń i zrealizowanych rozkazów.

<span style="text-decoration: underline;">Wyznaczanie misji dla Specvlatores:</span>

1. Zwiady i rekonesans okolicy pod względem zagrożeń ze strony tubylców.
2. Szerzenie propagandy.
3. Rozpoznanie liczebności oraz słabych stron sił przeciwnika, a także pozyskiwanie informacji od jeńców różnymi metodami.
4. Rozpoznanie trasy przemarszu, jeśli ma się on odbyć w danym dniu, oraz usunięcie przeszkód.

<span style="text-decoration: underline;">Dodatkowe czynności:</span>

1. Ma prawo zorganizować pozorowane zdarzenia w celu uczulenia żołnierzy na zagrożenia i wyrobienia odpowiedniej reakcji na nie.
2. Ma prawo zarządzić przemarsz, wypad, rekonesans i inne działania wojenne w porozumieniu z Trybunem.

#### Pełna współpraca z Optio

Ze względu na szeroki wachlarz obowiązków, jakie Centvrio posiada w obozie i poza nim, ustala swojego bezpośredniego zastępcę w osobie **Optio**. Jego zadaniem jest pełne zaangażowanie w służbę na takich zasadach, jakby sam w dowolnym momencie miał stać się Centvrionem i skutecznie zastąpić go w całości obowiązków.

1. Ustala z Optio podział własnych obowiązków tak, aby usprawnić dowodzenie.
2. Dba o to, aby w miarę możliwości codziennie wymieniać się z nim różnymi zadaniami, dzięki czemu Optio nabiera doświadczenia na wielu obszarach działania.
3. Dzieli się z nim wszystkimi informacjami o stanie obozu oraz raportami otrzymywanymi od żołnierzy.
4. Oczekuje od Optio tego samego, zwłaszcza jeśli zastępca otrzyma raporty podczas nieobecności Centvriona w sztabie lub obozie.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Współpraca Centvriona i Optio musi być pełna i stała, tak aby w każdej chwili możliwe było płynne przejęcie dowodzenia bez utraty kontroli nad sytuacją.</p>

#### Budowa obozu

Zakres obowiązków Centvriona w odniesieniu do budowy obozu wymaga jeszcze pełnego opracowania. Należy jednak przyjąć, że odpowiada on za nadzór nad całością organizacji prac oraz za właściwe rozdzielenie zadań między funkcyjnych i zwykłych żołnierzy.

#### Tworzenie planów bitew i pokazów

Centvrio jako głównodowodzący jednostki bierze pełną odpowiedzialność za przebieg bitwy. Na naradzie wojennej ustala z pozostałymi **Principales** oraz **Decanvsami** szkic taktyczny przebiegu działań wojskowych, przydziały do wyznaczonych jednostek oraz ich tymczasowych dowódców.

Na podstawie danych wywiadowczych od **Specvlatores** posiada pełny obraz sytuacyjny i terenowy, który powinien wykorzystać w każdym calu na korzyść armii.

1. Odpowiada za przygotowanie taktycznego planu działań wojskowych.
2. W porozumieniu z kadrą dowódczą ustala rozstawienie sił, przydziały oraz sposób realizacji założonych celów.
3. Wykorzystuje informacje wywiadowcze do oceny terenu, przeciwnika i możliwych zagrożeń.
4. Bierze odpowiedzialność za powodzenie lub niepowodzenie działań, które następnie podlegają ocenie Trybuna.

#### Codzienne prowadzenie obozu

Centvrio odpowiada za bieżące funkcjonowanie obozu, organizację prac, przyjmowanie raportów oraz kierowanie działaniami funkcyjnych. Do jego obowiązków należy zarówno planowanie, jak i nadzorowanie wykonania powierzonych zadań.

##### Spotkania sztabowe

Centvrio organizuje odprawę w okolicy godziny 8:00, po rozgrzewce i wizycie w latrynie, ale przed śniadaniem i myciem. Odprawa odbywa się w namiocie **Praetorivm**.

Wszyscy funkcyjni zaraz po zbiórce, rozgrzewce i wizycie w latrynie stawiają się w Praetorivm, aby zdać dowódcom raport ze stanu osobowego podległych ludzi, wykonanych prac oraz uwag co do dalszych robót. Jeśli działania wymagają obecności Decanvsów, wówczas wzywani są również wybrani spośród nich.

1. Przyjmuje raport od **Cvstosa Castrorvm** o gotowości obozu pod względem: 
    - czystości;
    - stabilności kwater mieszkalnych;
    - stanu umocnień;
    - przygotowania obozu i ludzi do sytuacji nadzwyczajnych, na przykład klęsk żywiołowych;
    - uwag własnych dotyczących prac koniecznych dla zabezpieczenia funkcjonowania obozu.
2. Kancelaria Centvriona współpracuje z **Medicvsem**, tak aby znać aktualny stan żołnierzy zdolnych i niezdolnych do walki, pokazów, przemarszu lub innych obowiązków.
3. Wyznacza na dany dzień misje terenowe dla oddziału **Specvlatores** oraz inne zadania wynikające z bieżącej sytuacji.

##### Odbieranie raportów

Jednym z podstawowych obowiązków Centvriona jest regularne odbieranie raportów od funkcyjnych oraz utrzymywanie pełnego obrazu sytuacji w obozie.

1. Przyjmuje raport od **Cvstosa Castrorvm** o gotowości obozu do przeglądu pod względem czystości.
2. Współpracuje z **Medicvsem**, aby znać aktualny stan żołnierzy zdolnych i niezdolnych do walki, pokazów oraz wymarszu z obozu.
3. Analizuje raporty przekazywane przez innych funkcyjnych i na ich podstawie wydaje dalsze polecenia.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Centvrio powinien stale dążyć do tego, aby żaden istotny problem w obozie nie pozostawał bez raportu, decyzji i wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za jego rozwiązanie.</p>

---

### Do dyskusji i opracowania

Ustalić, czy narady i odprawy należy traktować jako to samo, czy też jako dwa odrębne rodzaje spotkań sztabowych.

Określić dokładnie, kto ma obowiązek stawiania się na takich odprawach, w szczególności czy uczestniczyć mają w nich zawsze wszyscy funkcyjni, w tym Frvmentarivs i Specvlatores, czy też część z nich powinna być informowana indywidualnie o swoich zadaniach.

Uzupełnić pełny zakres obowiązków Centvriona przy budowie obozu oraz uszczegółowić procedurę codziennego raportowania.

---

### Linki zewnętrzne

- [http://www.academia.edu/6339769/Centurion](http://www.academia.edu/6339769/Centurion)

# Optio

### Opis sylwetki

**Optio** jest drugą najważniejszą osobą zaraz po Centurionie. Polibiusz opisuje go jako dowódcę straży tylnej, gdzie zajmuje pozycję mogąc w całości widzieć stan jednostki i kontrolować jej działanie, gdy Centurion nie ma takiej możliwości. Stanowisko to miało przygotować go na przyszłe pełne przejęcie obowiązków Centuriona w razie jego niedyspozycji lub śmierci.

### Zadania i obowiązki

1. Optio wspiera Centuriona we wszystkich podejmowanych decyzjach mających wpływ na funkcjonowanie jednostki w sferze: 
    - organizacyjno - transportowej
    - szkoleniowo - taktycznej
    - dyscyplinarnej
    - zarządzania zasobami ludzkimi i sprzętem Legionu
2. Inspekcje za dnia i nocą: 
    - Poprawności wykonanych prac budowlanych
    - Wraz z Tesserariusem i Specvlatores ustala zabezpieczenia i plan obrony obozu na wypadek klęsk żywiołowych czy niespodziewanego napadu (patrz obowiązki Tesserariusa w zakresie bezpieczeństwa)
    - Czy warty wypełniają swoje obowiązki w należyty oczekiwany sposób i egzekwuje kary w razie braku ich zaangażowania.
    - Wyznacza i kieruje ludzi do prac, gdzie brakuje potrzebnych rąk (czy to do kuchni, czy prac transportowych, czy budowlanych, wart itp.)
3. Przeprowadza dodatkowe szkolenia jeśli uzna za stosowne, gdy żołnierze mają braki lub dyscyplina uległa zbytniemu rozluźnieniu.

#### Obowiązki podczas bitew i pokazów

Optio ma zróżnicowane zadania w zależności od typu przeprowadzanych pokazów. Podczas musztry i szkolenia bojowego większość Principales zajmuje miejsce poza jednostką w celach prezentacyjnych. Wspiera Centuriona stojąc przy działającej jednostce zawsze naprzeciw Centuriona po drugiej stronie i powtarzając wydawane przez niego polecenia donośnym głosem, aby wszyscy trenujący milites mogli usłyszeć komendę pomimo zagłuszeń w postaci np. puszczonej w tle muzyki, czy przeprowadzanej narracji. Dużo się przemieszcza razem z grupą żołnierzy wyłapując wszelkie uchybienia i poprawia je czy to poprzez zwrócenie uwagi, wydanie dodatkowej komendy czy zastosowania siły albo kary fizycznej nie stroniąc od brutalności.

Podczas symulowanych starć i bitew wszyscy dowódcy i Principales biorą w niej już czynny udział jako główny rdzeń walczącej Centurii, przy której zbierają się żołnierze i przyjmują odpowiednią formację. Optio jako dowódca straży tylnej przemieszcza się podczas intensywnych walk wzdłuż tylnych szeregów Centurii, wykonując wymienione czynności:

- zagrzewa do walki żołnierzy, wspiera ich morale i motywuje do działania
- pilnuje aby formacja była spójna i nie rozpadła się w toku trwania bitwy, zwracając uwagę walczącym gdzie jest ich miejsce i aby wypełnili luki w szyku
- wskazuje ludzi, którzy mają odciągnąć rannego na tyły w celu opatrzenia
- w razie śmierci Centuriona przejmuje dowodzenie przechodząc na jego pozycję i prowadząc walkę dalej, wtedy obowiązuje go od tego momentu zakres czynności przedstawiony w opisie funkcji Centuriona podczas bitwy.
- w razie zagrożenia wybiera wolnych żołnierzy i kieruje ich na dany odcinek walk
- jeśli zajdzie potrzeba lub konieczność może włączyć się osobiście do walki (np. zagrożenie utraty świętych znaków)
- tak jak podczas musztry bojowej tak i na polu bitwy powtarza rozkazy Centuriona wymuszając i egzekwując ich postanowienia

#### Codzienne Prowadzenie obozu

Optio przed zmierzchem wraz z Tesserarivsem dokonuje inspekcji namiotów żołnierzy wyszukując wszelkich uchybień od dyscypliny, porządku i organizacji. Podczas trwania całego dnia uważnie obserwują zachowania legionistów wypatrując nieposłusznych i sprawiających problemy, którym na wieczornej zbiórce wskaże karne prace lub warty do wykonania. Jeśli wszystkie Contvbernia wzorowo przykładają się do swoich obowiązków i nie ma żadnych widocznych uchybień przeprowadza się konkurs na najlepiej zadbany namiot w legionie pod względem higieny, porządku i przygotowania wyposażenia zwracając uwagę by nie wyznaczać ludzi, którzy pełnili warty ostatnio.

#### Spotkania sztabowe

Optio bierze czynny udział we wszystkich naradach, raportach i odprawach. Ma silny mandat i prawo do wpływania na podejmowane w grupie decyzje w każdym aspekcie od typowej organizacji dnia w Legionie po sąd wojskowy nad nieposłusznymi. Przyjmuje wraz z Centurionem sprawozdania i raporty od funkcyjnych i Decanvsów, na których podstawie wydają rozkazy i polecenia do wykonania.

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Signiferi

#### **<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">\[W BUDOWIE\]</span>**

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Signiferzy</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> to grupa sztandarowych noszących znaki legionowe, ważne z punktu widzenia morale, prestiżu i wiary. Wybierani spośród najmężniejszych ludzi w jednostce stanowią rdzeń Centurii wraz z dowodzącym, gdzie usytuowani w drugiej linii za jego plecami wyznaczają punkt zbiórki i kierunek natarcia.</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W grupie legionistów wyróżniamy następujących chorążych wg ważności : </span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Aqvilifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący orła legionowego - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">aqvila</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">I</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">maginifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący wizerunek cesarza - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">imago</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
3. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Signifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący znak centurii - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signvm</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
4. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Vexiliarivs</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">- dzierżący proporzec informujący jakiego legionu jesteśmy oddziałem - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">vexillvm</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>
5. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Cornicen, Tvbicen </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">– trębacze, którzy przekazują rozkazy poprzez sygnały dźwiękowe, np. do marszu, natarcia, albo odwrotu</span>

<span style="font-size: 18pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zadania i obowiązki w obozie</span>

<span style="font-size: 13.5pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obowiązki niosących sztandary (*Vexilivm, Signvm, Aqvila* ):</span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Utrzymywanie szyku - żołnierze orientowali się na podstawie swojej pozycji względem *Signvm*, podążali za nim i w kierunku przez niego wskazanym. Jeśli *Signifer* szedł, linia napierała, gdy stał. trzymano pozycję.</span>
2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ze względu na sygnalizowanie zamiarów dowódcy należy znać wszystkie podstawowe sygnały nadawane znakami, które informowały o konkretnych manewrach:</span>

- - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">miejsce zbiórki</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">opuszczenie *signvm* - sygnał do opuszczenia tarcz przez legionistów</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">podniesienie *signvm* - gotowość do wymarszu / działania, podniesienie tarcz przez legionistów</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kierunek marszu/natarcia</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">zwrot w wyznaczonym kierunku</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">sygnalizowanie zamiarów dowódcy</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Otaczanie opieką wszelkich symboli oraz znaków legionowych, dbanie o nie, aby zawsze przykładnie wypolerowane prezentowały się godnie i majestatycznie z racji otaczanie ich wielką czcią religijną</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Opieka na *Sacellvm* w obozie, gdzie niczym w sanktuarium przechowywano znaki z należyta religijną czcią. We współpracy z kapłanami realizują ceremonie na ich cześć (składanie ofiar, rytualne dekorowanie znaków)</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">za dnia ich ekspozycja na wskazanym stanowisku, a w porach nocnych schowanie przed niepogodą czy potencjalną kradzieżą (np. podczas ataku, lub próbie złodziejstwa)</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zarządzanie oszczędnościami żołnierzy oraz fizyczna wypłata żołdu </span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zarządzanie funduszem pogrzebowym każdego z żołnierzy (transport prochów oraz godny pochówek)</span>

<span style="font-size: 13.5pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obowiązki trębaczy:</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Cornicen wydaje rozkazy w postaci sygnałów dźwiękowych nie tylko na polu bitwy, ale również podczas prac obozowych. Sygnalizował i regulował cykl wykonywanych prac. </span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W obozie</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">osadzanie/zwijanie sztandarów bojowych</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Pobudka obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zbiórka żołnierzy</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zmiana wart (*Excvbia*)</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Czas posiłku</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Reguluje ruch podczas przeglądu wojska</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ogłasza moment przemowy dowództwa lub apel do wojska</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Uczestniczy przy składaniu ofiar i podczas uroczystości wojskowych</span>

2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W bitwie (trąbki i kornety grają razem)</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizuje rozpoczęcie marszu/ zatrzymanie się</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizuje atak / wycofanie się</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Wykonanie specjalnego zadania (przez żołnierzy działających poza znakami)</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Przegrupowanie</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Miejsce zbiórki po rozbiciu szyku</span>

3. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W marszu</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Rozpoczęcie zwijania obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Formowanie kolumny i wymarsz z obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Pomaga utrzymać tempo i porządek w kolumnie marszowej</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Przekazuje komendy takie jak "naprzód" (*procedite*), "zatrzymać się" (*consistite*) czy "odpoczynek"</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Alarmowanie o zbliżającym się przeciwniku</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizowanie dotarcia do celu, wyznaczenie miejsca na budowę obozu</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman',serif; color: #000000; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
  
</span>

# Tesserarivs

### Opis sylwetki


Tesserarivs jest jednym z najważniejszych stanowisk funkcyjnych w Centurii. Odpowiedzialny nie tylko za bezpieczeństwo obozu wojskowego, ale również mienia osobistego, majątku, jak i przebywających tam osób za dnia i nocą.

### Zadania i obowiązki

Wbrew pozorom funkcja ta nie ogranicza się do wydzielenia jedynie wart nocnych. Poniżej znajduje się pełen zakres zadań jakich musi podjąć się ten żołnierz funkcyjny :

#### Excvbia Nocta - Warta Nocna

Tesserarivs wyznacza dwa namioty contuberniane (w szczególnych przypadkach mniej lub więcej), które będą pełnić warty nocne. Biorąc pod uwagę ich przebieg zaleca się, by owe namioty były przynajmniej 4-osobowe. Informacje tę przekazuje odpowiednim decanusom w środku dnia podając przy tym hasło na dany dzień - tessera. Pomocnym w opracowaniu hasła może być żołnierz pełniący w obozie funkcję nauczyciela łaciny - magister latinae .

##### Strój wartownika

Na wieczornej zbiórce Tesserarivs informuje żołnierzy o obowiązującym minimalnym wyposażeniu, jakie trzeba mieć podczas pełnionej warty. Zwyczajowo jest to pełne oporządzenie (włącznie z hełmem i pancerzem ), przy czym warty nocne są zwolnione z noszenia pilvm oraz scvtvm , jakkolwiek te muszą znajdować się w "zasięgu ręki" wartownika w razie niespodziewanego ataku na obóz (patrz poniżej).

##### Obowiązki wartownika

Tesserarivs przypomina wartownikom każdorazowo o obowiązujących ich zadaniach i osobiście dopilnowuje ich przebiegu.

<span style="text-decoration: underline;">Wartownik :</span>

1. Częściej przechadza się po obozie niż siedzi w jednym miejscu patrolując okolicę.
2. Na polecenie dowództwa patroluje wyznaczoną okolicę w pobliżu castrvm.
3. Dba o bezpieczeństwo znajdujących się w obozie ludzi i ich wyposażenia.
4. Pilnuje wejścia do obozu, i nie wpuszcza postronne osoby nie znające hasła. W przypadku pojawienia się gości specjalnych zwraca się z prośbą do Tesserarivsa lub innych oficerów wyższych rangą o podjęcie decyzji w tej sprawie.
5. W razie wykrycia nagłego lub zbliżającego się do obozu zagrożenia z zewnątrz natychmiast powiadamia o tym Tesserarivsa lub innego z oficerów wyższych rangą.
6. Pilnuje oświetlenia w obozie - ogniska, lampy oliwne i łojowe.

<span style="text-decoration: underline;">Dodatkowe obowiązki :</span>

1. Wartownik pierwszej zmiany, musi zadbać o przygotowanie oświetlenia w obozie odpowiednio wcześniej (ok 2h przed rozpoczynającą się wartą nocną) oraz utrzymanie oświetlenia w obozie na pełnych obrotach.
2. Wartownik drugiej i trzeciej zmiany, utrzymuje wielkość oświetlenia obozu wg własnego uznania, tak żeby najważniejsze punkty obozu były widoczne.
3. Wartownik ostatniej zmiany, musi zadbać o posprzątanie obozu, w szczególności wokół kuchni. A także narąbać drewna i rozpalić ogień w kuchni. W momencie skończenia służby budzi Centuriona lub innego oficera wg wcześniejszych wytycznych od Tesserarivsa.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Wartownik ma kategoryczny **zakaz spożywania napojów alkoholowych** zarówno podczas pełnionej służby oraz przed służbą w wyznaczonym dniu</p>

  
<span style="text-decoration: underline;">Podział wart :  
</span>

1. W ramach każdego wybranego contvbernivm do pełnienia służby nocnej najstarszy rangą żołnierz, czyli decanvs rozdziela poszczególne warty wg. własnego uznania, przydzielając **do każdej warty jednego żołnierza** ze swojego namiotu.
2. Warty podzielone są na 4 zmiany. Zaczynając się od godziny ok. 23:00, kończąc się o godzinie ok. 7:00. Przy czym, czas podczas wart jest odmierzany "na oko" dopóki z Rzymu nie zostaną ściągnięte zegary wodne, które ułatwią nam ten proceder.
3. W szczególności :  
    o Excvbia Prima - od 23:00 do 1:00  
    o Excvbia Secvnda - od 1:00 do 3:00  
    o Excvbia Tertia - od 3:00 do 5:00  
    o Excvbia Qvarta - od 5:00 do 7:00

<p class="callout warning">Uwaga !!! 15 minut przed końcem zmiany wartowania należy wybudzić zmienników, aby mieli czas na ubranie pancerza i przygotowanie się do prac. **Niedozwolone jest inne łączenie się w pary wartowników, niż wyznaczone przez Tesserarivsa.**</p>

####   
Excvbia Qvotidiana - Warta dzienna

1. Tesserarivs jest również odpowiedzialny za ochronę obozu od świtu do zmierzchu. 
    - Obóz jest stale zamknięty poza wyznaczonymi krótkimi porami w ciągu dnia, w których to jest otwarty dla zwiedzających.
    - Dla utrzymania powyższego stanu rzeczy Tesserarivs wyznacza warty wg własnego uznania.
2. Szczególnie ważne są warty w momencie, w którym oddział wychodzi z obozu na dłuższy okres czasu, przykładowo na : bitwę, przemarsz, pokazy musztry itp. 
    - Tesserarivs dba by pozostawiony w obozie skład żołnierzy i/lub cywili był w stanie zapewnić należytą ochronę oraz omawia z nimi miejsca, w których mają przebywać podczas nieobecności głównego vexilatio.
3. Istotne jest, aby Tesserarivs zrobił zawczasu dobre rozeznanie w obozie, tak aby nie musiał szukać odpowiednich osób na ostatnią chwilę, ani żeby nie wyznaczył osób, mających inne ważne obowiązki, mogące kolidować z powyższymi. Zaleca się pełną współpracę w tym zakresie z oficerami sztabowymi.

#### Obrona obozu przed zagrożeniem

Obóz legionu musi być chroniony przez wojsko 24 h na dobę. Również i z tego powodu rola Tesserarivsa jest nieoceniona. Rozpoznaje on możliwe zagrożenia (korzystając również z informacji uzyskanych przez specvlatores i skrupulatnie opracowuje w porozumieniu z Optio lub Centvrionem plan obrony obozu przed niespodziewanym atakiem, który w szczególności nocą jest wysoce prawdopodobny.

<span style="text-decoration: underline;">W tym celu :</span>

1. Omawia z wartownikami plan działania. Kogo mają wołać ? Kiedy stawiać cały obóz na nogi ? Których miejsc mają bronić i nie opuszczać za wszelką cenę ? itp
2. Ogłasza na wieczornym apelu, wstępny plan obrony obozu, w którym pośród nocy każdy z żołnierzy będzie wiedział dokąd ma biec w pierwszej kolejności po wyjściu z namiotu i czekać na rozkazy.
3. Podczas bezpośredniego zagrożenia jest pierwszym, który biegnie na wyznaczone miejsce po środku obozu. Zbiera żołnierzy i wysyła na różne odcinki obronne obozu, aż do momentu przekazania dowodzenia wyższym rangą oficerom, np. optio lub centvrio .

<p class="callout warning">Uwaga !!! Istotnym jest, aby wszyscy rozumieli powagę sytuacji, i z pełnym zaangażowaniem stawiali się jak najszybciej na wyznaczonych odcinkach dzierżąc w rękach przynajmniej miecz (gladivs) i tarczę (scvtvm).  
</p>

<p class="callout danger">Uwaga !!! W przypadku nagłego ataku, gdy nie ma wyposażenia pod ręką, żołnierz zamiast tracić czas szukając broni to chwyta za każdą rzecz mogącą posłużyć do walki czy to: łopata, dolabra, kij, czy nawet hełm/garnek/patelnia do okładania agresora!  
</p>


#### Wyznaczanie dyżurów w kuchni - cvlina  


Tesserarivs mając pełną wiedzę o tym, którzy żołnierze mają warty dzienne lub nocne, wyznacza również pojedynczych żołnierzy do całodziennego dyżuru w kuchni (jeśli jest taka możliwość to najlepiej całe contvbernivm/-nia )

1. W tym celu współpracuje bezpośrednio z Medicvsem , znającego stan chorych legionistów, którzy jako niezdolni do treningów / pokazów / przemarszów / bitew zostaną przydzieleni na stałe do kuchni, być może nawet na cały czas trwania obozu.
2. O swojej decyzji informuje Frvmentarivsa , odpowiadając na zgłoszone przez  
    wspomnianego potrzeby ilościowe.
3. W sytuacjach wyjątkowych, np: duża wieczorna uczta w obozie, może wyznaczyć dodatkowych żołnierzy tylko na tę okazję (lub wręcz całą nową zmianę na ten wieczór do służby podczas uczty).

#### Raportowanie

1. Tesserarivs przynajmniej dwa razy dziennie spotyka się z oficerami sztabowymi (w pierwszej kolejności z centvrionem ), w celu przedstawienia sprawozdania z wyznaczonych mu obowiązków oraz skonsultowania następujących zagadnień : 
    - jakie warty dzienne i nocne zostaną przydzielone ? Wg jakiego klucza zostaną danego dnia wyznaczone warty nocne (np karne lub w nagrodę).
    - spis wart powinien być dostępny na osobnej tabliczce woskowej (tabvla cerata) i pozostawiony w sztabie.
    - jaka została wyznaczona tessera ? Centvrio powinien otrzymać kopię tessery na skrawku papirusa.
    - jaki jest plan na nocną obronę obozu ?
    - jak wypełniali swoje dotychczasowe zadania przydzieleni żołnierze ?
    - kiedy zostanie przeprowadzona niezapowiedziana kontrola wartowników nocnych ? Przynajmniej raz na imprezę.
    - czy współpraca z Frvmentarivsem przebiega bez zakłóceń ?
2. Tesserarivs bierze udział w naradach i odprawach sztabowych rano i/lub wieczorem, które zwyczajowo odbywają się w namiocie centvriona.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Tesserarivs nie może opuścić obozu nie upewniwszy się uprzednio, że wszystkie wyznaczone mu obowiązki zostały delegowane właściwym żołnierzom oraz że centvrio ma pełną wiedzę w tym zakresie.</p>

###   
Do dyskusji i opracowania

Opracować graficznie wytyczne dotyczące obrony obozu podczas nocnych ataków

### Linki zewnętrzne

# Legatvs Legionis

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>

# Tribvnvs Laticlavivs

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>

# Tribvnvs Angvsticlavivs

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Stanowisko </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Militvm Angvsticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (dosł. „trybun wojskowy o wąskim pasie”) było jednym z filarów dowództwa legionowego w okresie cesarstwa. Był to oficer stanu ekwickiego (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ordo equester</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">), należący do głównego sztabu legionu, podległy Legatowi Legionu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Legatvs Legionis)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i współpracujący z </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Laticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (przedstawiciel rodu patrycjuszy na stażu) oraz Prefektem obozu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Praefectus Castrorum)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W praktyce </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Angvsticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> był zawodowym oficerem, którego doświadczenie i znajomość życia wojskowego miały kluczowe znaczenie dla funkcjonowania legionu.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-w%C5%82adza-w-rzymskiej-a-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Władza w Rzymskiej armii opierała się o tzw.</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> “Imperium” (od łac.“imperare” 'rozkazywać; rządzić'), </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">który z definicji był najwyższym i suwerennym zakresem władzy wojskowej, cywilnej i religijnej wyższych urzędników w starożytnym Rzymie przyznawaną formalnie przez lud (w Republice) lub przez Cesarza (w Pryncypacie). </span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obejmowało ono:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowództwo wojskowe (imperium militiae)</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">najwyższą jurysdykcję karną, w tym prawo wydawania wyroków śmierci</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo wydawania rozkazów wiążących wszystkich obywateli</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo przymusu (coercitio maior)</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Każda z osób dzierżących imperium mogła decydować o życiu lub śmierci i orzekała najwyższe kary.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Oficerowie poniżej Legata tacy jak Trybun, czy Prefekt obozowy nie posiadali władzy na poziomie “Imperium”, bo pełnili funkcje z poziomu urzędnika wojskowego, a nie z poziomu magistratu. Każde ich działanie było subdelegowane przez tego Legata, któremu podlegali.</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zamiast imperium dysponowali oni tzw</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">. Potestas. </span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Potestas Trybuna obejmowała:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowodzenie wydzielonymi oddziałami (kohorty, vexillatio)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór administracyjny i dyscyplinarny</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo wydawania rozkazów żołnierzom w imieniu Legata</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ograniczoną coercitio minor (np. kary porządkowe), bowiem najwyższe kary (jak kara śmierci) leżała w decyzji osoby posiadającej “Imperium”</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial,sans-serif; color: #000000; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span></span>

**<span style="text-decoration: underline;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">OBOWIĄZKI GŁÓWNE:</span></span></span>**

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun <span id="bkmrk-wykonywa%C5%82-funkcje-ad" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wykonywał funkcje administracyjne i dyscyplinarne do których zaliczano:</span></span></span>

1. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzorowanie warowni i wart (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cvstodiae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
2. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wydawanie haseł nocnych (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signa nocturna</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
3. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrola musztry i kar (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">disciplina militaris</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
4. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przygotowywanie raportów (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tabvlae divrnae<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span>
5. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">egzekwowanie wyroków</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Do głównych zadań Trybuna należało:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad szkoleniem, dyscypliną żołnierzy</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">porządkiem w obozie, oraz przy współpracy z </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Praefectvs Castrorvm</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> potrzebną logistyką </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">bezpośrednio dowodził częścią legionu w ramach działań taktycznych</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prowadzenie ewidencji</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i list stanu legionu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tabvlae legionis</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrola wypłat żołdu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stipendium</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i premii (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">praemia militiae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">rozliczanie zaopatrzenia i uzbrojenia</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">koordynacja komunikacji</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> wewnątrz legionu – odbieranie i przekazywanie rozkazów Legata,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wydawanie i odbieranie haseł nocnych (signa nocturna)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – systemu komunikacyjnego, który wg Polibiusza (VI.34) polegał na przekazywaniu tabliczki z rozkazem od manipułu do manipułu,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prowadzenie raportów dziennych (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">relationes diurnae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i meldunków o stanie zdrowia, gotowości i dyscypliny,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">uczestnictwo w radzie wojennej (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">consilivm militare</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> wraz z Legatem, Prefektem obozu i Centurionami seniorami (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">primipilares</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span></span></span>

**<span style="text-decoration: underline;">OBOWIĄZKI TAKTYCZNE:</span>**

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W działaniach wojennych Trybunowie Angvsticlavii pełnili rolę </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowódców odcinkowych</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> lub </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">koordynatorów kohort, </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-byli-niezb%C4%99dnym-ogni" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">byli niezbędnym ogniwem w strukturze dowodzenia. Nie dowodzili samodzielnie jak Legaci, ale ich decyzje często decydowały o skuteczności taktycznej całego legionu. </span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ich zadania obejmowały:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad utrzymaniem szyku i formacji Legionu (np. </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">acies triplex</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> lub </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">acies duplex</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowodzenie kohortą lub grupą kohort,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">reagowanie na zagrożenia lokalne i rozkazy Legata,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">utrzymywanie morale i dyscypliny w trakcie walki,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrolę rotacji żołnierzy i rezerw,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">sygnalizację manewrów poprzez </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signa</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tvbae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Każdy Trybun jako oficer <span style="text-decoration: underline;">średniego </span>szczebla miał pod swym zarządzeniem:</span>

- - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przynajmniej jedną kohortę</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">2 kohorty w szyku legionu na polu bitwy (~1000 ludzi), lub jedna </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cohortes</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">milliariae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> np. pierwsza kohorta Legionu</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kohortę pomocniczą (avxilia) w tym mieszane oddziały konnych i piechoty (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cohors eqvitata</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">lub wydzielony oddział kilku kohort do różnych zadań, które z racji swej skali (są często znacznie mniejsze niż Legion) nie wymagają powołania Legata do jego operowania</span>

<span style="text-decoration: underline;">**OBOWIĄZKI W OBOZIE (CASTRVM):**</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W obozie (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">castrum</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">), który stanowił serce życia legionowego, trybunowie mieli swoje kwatery w pobliżu </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">praetorium</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – namiotu dowódcy armii. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Główną rolą oficera w rzymskim obozie jest nadzorowanie zleconych prac. Żołnierze pod okiem Centurionów toczyli rywalizację między swoimi jednostkami w wyścigu wykonanych rozkazów. Żołnierze próbowali się przypodobać swoim bezpośrednim przełożonym, a Centurionowie swoim Trybunom, a ci Legatom.</span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W ramach Castrvm Trybun dodatkowo zajmował się:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wyznaczaniem wart i patroli (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stationarii, vigiliae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przeprowadzanie zaciągu do wojska</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrolą fortyfikacji i bram (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">porta praetoria, porta decumana etc</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzorem nad magazynami (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">horrea, armamentaria</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">oraz organizacją codziennych odpraw (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">contiones</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">inspekcja i kontrola kohort<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – codziennie o świcie (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prima vigilia<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad szkoleniem bojowym i musztrą<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">disciplina militaris<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">uczestnictwo w radach wojennych<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">consilium<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ocena raportów centurionów<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> oraz weryfikację list żołdu, ekwipunku i zapasów,</span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">utrzymanie morale<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i organizację odczytów rozkazów (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">edicta<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span></span></span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun pełnił funkcję publiczną – rekrutował żołnierzy do armii, przeprowadzał zaciąg do armii spośród obywateli i nie-obywateli, nadzorował proces ich wcielania w korpusy armi oraz powstawania nowych jednostek. W imieniu Legata przewodził przeglądom oddziałów (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">recognitio</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">) i weryfikował ich stan gotowości.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun jako strażnik porządku i dyscypliny przy pierwszym postawieniu obozu przez nowo powstałą jednostkę (Legion lub Auxilia) lub przed rozpoczęciem kampanii odbiera od każdego uczestnika przysięgę</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Wojsko w celu utrzymania jakości i motywacji musiało mieć zapewnione odpowiednie wyżywienie, opiekę oraz szkolenie. Wszystkie te aspekty musieli koordynować Trybuni, bo od sprawności Legionistów zależało powodzenie wypraw wojennych. Żołnierz nie tylko stawiał czoła przeciwnikowi i potencjalnym ranom jakie odnosił w boju, ale również musiał radzić sobie z chorobami, trudnymi warunkami pogodowymi, kryzysami, załamaniem morale.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun był także odpowiedzialny za </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">właściwe rozmieszczenie straży</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stationes</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">) i </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">bezpieczeństwo obozu nocą</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">. We współpracy z Centvrio, Optio ustalali plan obrony obozu, zasady funkcjonowania wart, a wszelkie te ustalenia poprzez Tesserarivsa były wprowadzane w czyn.</span>

### <span style="font-size: 13pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Dyscyplina i władza sądowa</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun był przedstawicielem Legata w zakresie dyscypliny:</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> miał prawo zwoływać sądy wojskowe i wydawać wyroki za tchórzostwo, niesubordynację, pijaństwo czy dezercję.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-w-tym-uj%C4%99ciu" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W tym ujęciu </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Militvm</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> był jednocześnie oficerem i sędzią wojskowym, co pokazuje, jak mocno łączyły się wówczas aspekty prawne i militarne służby.</span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-kary-nie-tyczy%C5%82y-si%C4%99-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Kary nie tyczyły się jednak tylko żołnierzy, a obejmowała również podoficerów: Centurionów, Optionów i im podległych jako osób odpowiedzialnych za działanie i dyscyplinę jednostki. Wszystkie zasądzone kary opierają się na </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">“potestas”</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Trybuna, który je wymierza z upoważnienia Legata lub Prefekta.</span></span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Do najcięższego kalibru przewinień należała dezercja, utrata sztandarów lub znaków, czy ucieczka całej jednostki z pola bitwy niezależnie od okoliczności i przewagi wroga jeśli nie było zgody dowódcy na odwrót. Często jedyną słuszną karą za to była śmierć i hańba poprzez zapomnienie. Podejście to sprawiło, że nieustępliwość legionistów zależała nie tylko od dyscypliny i ich żelaznej woli oraz chęci wygrania, co od strachu przed własnymi dowódcami i dotkliwymi karami jakie się wiązały z tym. Żołnierze bardziej się bali swoich dowódców niż wroga po drugiej stronie pola bitwy.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-poza-karami-bywa%C5%82y-j-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Poza karami bywały jednak również zobowiązania do nagradzania czynów godnych pochwały od publicznych pochwał słownych i uznania towarzyszy po nagrody materialne czy pieniężne.</span></span>

# Praefectvs Castrorvm

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>