# Role w obozie

<span>Główne role oficerskie, pod-oficerskie i inne funkcyjne w ramach funkcjonowania obozu. Znajdziesz tu bardzo szczegółowy opis tych sylwetek wraz ze wszystkimi wytycznymi dla poprawnego wykonywania ich zadań. </span>

# Principales

# Centvrio

---

## Opis sylwetki

**Centvrio** jest najważniejszym żołnierzem, a zarazem dowódcą jednostki zwanej Centvrią. Wybierany spośród najbardziej zasłużonych i najmężniejszych, pełni rolę dowódcy polowego walczącego w pierwszej linii, inspirującego podległych sobie żołnierzy, wskazującego kierunek natarcia i osobiście biorącego udział w walce.

Centvriones wyróżniali się poprzeczną crestą, czyli grzywą z piór o różnym ubarwieniu. Z racji wysokiego żołdu, wynoszącego od dwu- do pięciokrotności żołdu szeregowego milesa, a niekiedy jeszcze więcej w zależności od stanowiska w Legionie, cechowali się również bogatszym wyposażeniem oraz noszonymi dystynkcjami i odznaczeniami.

Wysoka śmiertelność wśród centvrionów sprawiała, że było to stanowisko wysokiego ryzyka, ale też wyjątkowego prestiżu. W razie śmierci Centvriona dowodzenie przejmował dowódca straży tylnej, czyli **Optio**, a gdyby i on poległ, jednostkę obejmował Centvrio sąsiedniej jednostki z tego samego manipułu.

---

### Zadania i obowiązki

Centvrio odpowiada za całokształt funkcjonowania swojej jednostki zarówno podczas przygotowań do kampanii, w trakcie życia obozowego, jak i na polu bitwy. Do jego obowiązków należy właściwe rozdzielenie ról, organizacja pracy, nadzór nad stanem obozu, tworzenie planów działań wojskowych oraz bieżące dowodzenie podległymi żołnierzami.

#### Przydziały oficerskie i funkcyjne

Przed każdą kampanią Centvrio przeprowadza rozpoznanie, jacy konkretni żołnierze stawią się pod znakami legionowymi. Na tej podstawie organizuje strukturę dowodzenia, przydziały namiotowe oraz obsadę najważniejszych funkcji w obozie i poza nim.

1. Przed każdą kampanią przeprowadza rozpoznanie, jacy konkretnie żołnierze stawią się pod znakami legionowymi.
2. W przypadku braku etatowych oficerów i podoficerów mianuje według własnego uznania żołnierzy na następujące stanowiska: 
    - **Optio**;
    - **Signiferi**;
    - [**Tesserarivs**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/tesserarivs "Tesserarivs (PL)").
3. Wyznaczonych oficerów i podoficerów umieszcza w namiocie sztabowym.
4. Spośród pozostałych żołnierzy wybiera najbardziej doświadczonych, aby pełnili role starszych szeregowych nad namiotem, czyli **[Decanvsów](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/decanvs "Decanvs (PL)")**.
5. W porozumieniu z wyznaczonymi na czas kampanii Decanvsami przydziela konkretnych żołnierzy do ich namiotów.
6. Kierując się znajomością wyszkolenia zgłoszonych żołnierzy, wyznacza również inne ważne stanowiska funkcyjne, takie jak: 
    - **Specvlatores**;
    - **Frvmentarivs**;
    - **Magister Campi**;
    - **Cvstos Castrorvm**;
    - **Medicvs**;
    - **Magister Latinae**.
7. W pierwszej kolejności przyznaje powyższe funkcje żołnierzom, którzy pełnią je na stałe i mają w tym największe doświadczenie.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Należy poczynić wszelkich starań, aby zainteresowani mogli zostać poinformowani o wszelkich powyższych przydziałach jeszcze przed imprezą.</p>

<p class="callout warning">Uwaga !!! Niektóre stanowiska mogą być łączone. W szczególności nie przeszkadza, aby Decanvsi pełnili dodatkowo inne role funkcyjne. Należy jednak rozdzielić role i zadania w obozie w taki sposób, aby nie przeciążać wybranych żołnierzy nadmierną ilością obowiązków.</p>

<span style="text-decoration: underline;">Na polu bitwy Centvrio decyduje o:</span>

1. Podziale jednostki na mniejsze części i przydzieleniu tymczasowych dowódców na wybrane odcinki frontu.
2. Ogłoszeniu narady wojennej, czyli **Consillivm**, podczas której omawia plan bitwy, wyznacza tymczasowych dowódców i określa działania, jakie mają oni podjąć.
3. Nakreśleniu planu taktycznego bitwy dla całego Legionu, opierając się na informacjach zdobytych przez wywiad.

<span style="text-decoration: underline;">W obozie Centvrio:</span>

1. Zapewnia odpowiedni przydział zasobów ludzkich do zadań koniecznych dla funkcjonowania **castrvm**.
2. Widząc uchybienia lub problemy, niezwłocznie wydaje polecenie wykonania potrzebnych czynności odpowiedniej komórce specjalizującej się w wybranych pracach.
3. Gani leniwych, motywuje zniechęconych i nagradza pracowitych.
4. Pilnuje, aby codziennie w **Praetorivm** znajdowało się pisemne zestawienie prac do wykonania w danym dniu przez funkcyjnych, którzy później odznaczają je jako wykonane.
5. Dba o to, aby wracając do namiotu sztabowego mieć natychmiastowy podgląd na stan wykonanych zleceń i zrealizowanych rozkazów.

<span style="text-decoration: underline;">Wyznaczanie misji dla Specvlatores:</span>

1. Zwiady i rekonesans okolicy pod względem zagrożeń ze strony tubylców.
2. Szerzenie propagandy.
3. Rozpoznanie liczebności oraz słabych stron sił przeciwnika, a także pozyskiwanie informacji od jeńców różnymi metodami.
4. Rozpoznanie trasy przemarszu, jeśli ma się on odbyć w danym dniu, oraz usunięcie przeszkód.

<span style="text-decoration: underline;">Dodatkowe czynności:</span>

1. Ma prawo zorganizować pozorowane zdarzenia w celu uczulenia żołnierzy na zagrożenia i wyrobienia odpowiedniej reakcji na nie.
2. Ma prawo zarządzić przemarsz, wypad, rekonesans i inne działania wojenne w porozumieniu z Trybunem.

#### Pełna współpraca z Optio

Ze względu na szeroki wachlarz obowiązków, jakie Centvrio posiada w obozie i poza nim, ustala swojego bezpośredniego zastępcę w osobie **Optio**. Jego zadaniem jest pełne zaangażowanie w służbę na takich zasadach, jakby sam w dowolnym momencie miał stać się Centvrionem i skutecznie zastąpić go w całości obowiązków.

1. Ustala z Optio podział własnych obowiązków tak, aby usprawnić dowodzenie.
2. Dba o to, aby w miarę możliwości codziennie wymieniać się z nim różnymi zadaniami, dzięki czemu Optio nabiera doświadczenia na wielu obszarach działania.
3. Dzieli się z nim wszystkimi informacjami o stanie obozu oraz raportami otrzymywanymi od żołnierzy.
4. Oczekuje od Optio tego samego, zwłaszcza jeśli zastępca otrzyma raporty podczas nieobecności Centvriona w sztabie lub obozie.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Współpraca Centvriona i Optio musi być pełna i stała, tak aby w każdej chwili możliwe było płynne przejęcie dowodzenia bez utraty kontroli nad sytuacją.</p>

#### Budowa obozu

Zakres obowiązków Centvriona w odniesieniu do budowy obozu wymaga jeszcze pełnego opracowania. Należy jednak przyjąć, że odpowiada on za nadzór nad całością organizacji prac oraz za właściwe rozdzielenie zadań między funkcyjnych i zwykłych żołnierzy.

#### Tworzenie planów bitew i pokazów

Centvrio jako głównodowodzący jednostki bierze pełną odpowiedzialność za przebieg bitwy. Na naradzie wojennej ustala z pozostałymi **Principales** oraz **Decanvsami** szkic taktyczny przebiegu działań wojskowych, przydziały do wyznaczonych jednostek oraz ich tymczasowych dowódców.

Na podstawie danych wywiadowczych od **Specvlatores** posiada pełny obraz sytuacyjny i terenowy, który powinien wykorzystać w każdym calu na korzyść armii.

1. Odpowiada za przygotowanie taktycznego planu działań wojskowych.
2. W porozumieniu z kadrą dowódczą ustala rozstawienie sił, przydziały oraz sposób realizacji założonych celów.
3. Wykorzystuje informacje wywiadowcze do oceny terenu, przeciwnika i możliwych zagrożeń.
4. Bierze odpowiedzialność za powodzenie lub niepowodzenie działań, które następnie podlegają ocenie Trybuna.

#### Codzienne prowadzenie obozu

Centvrio odpowiada za bieżące funkcjonowanie obozu, organizację prac, przyjmowanie raportów oraz kierowanie działaniami funkcyjnych. Do jego obowiązków należy zarówno planowanie, jak i nadzorowanie wykonania powierzonych zadań.

##### Spotkania sztabowe

Centvrio organizuje odprawę w okolicy godziny 8:00, po rozgrzewce i wizycie w latrynie, ale przed śniadaniem i myciem. Odprawa odbywa się w namiocie **Praetorivm**.

Wszyscy funkcyjni zaraz po zbiórce, rozgrzewce i wizycie w latrynie stawiają się w Praetorivm, aby zdać dowódcom raport ze stanu osobowego podległych ludzi, wykonanych prac oraz uwag co do dalszych robót. Jeśli działania wymagają obecności Decanvsów, wówczas wzywani są również wybrani spośród nich.

1. Przyjmuje raport od **Cvstosa Castrorvm** o gotowości obozu pod względem: 
    - czystości;
    - stabilności kwater mieszkalnych;
    - stanu umocnień;
    - przygotowania obozu i ludzi do sytuacji nadzwyczajnych, na przykład klęsk żywiołowych;
    - uwag własnych dotyczących prac koniecznych dla zabezpieczenia funkcjonowania obozu.
2. Kancelaria Centvriona współpracuje z **Medicvsem**, tak aby znać aktualny stan żołnierzy zdolnych i niezdolnych do walki, pokazów, przemarszu lub innych obowiązków.
3. Wyznacza na dany dzień misje terenowe dla oddziału **Specvlatores** oraz inne zadania wynikające z bieżącej sytuacji.

##### Odbieranie raportów

Jednym z podstawowych obowiązków Centvriona jest regularne odbieranie raportów od funkcyjnych oraz utrzymywanie pełnego obrazu sytuacji w obozie.

1. Przyjmuje raport od **Cvstosa Castrorvm** o gotowości obozu do przeglądu pod względem czystości.
2. Współpracuje z **Medicvsem**, aby znać aktualny stan żołnierzy zdolnych i niezdolnych do walki, pokazów oraz wymarszu z obozu.
3. Analizuje raporty przekazywane przez innych funkcyjnych i na ich podstawie wydaje dalsze polecenia.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Centvrio powinien stale dążyć do tego, aby żaden istotny problem w obozie nie pozostawał bez raportu, decyzji i wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za jego rozwiązanie.</p>

---

### Do dyskusji i opracowania

Ustalić, czy narady i odprawy należy traktować jako to samo, czy też jako dwa odrębne rodzaje spotkań sztabowych.

Określić dokładnie, kto ma obowiązek stawiania się na takich odprawach, w szczególności czy uczestniczyć mają w nich zawsze wszyscy funkcyjni, w tym Frvmentarivs i Specvlatores, czy też część z nich powinna być informowana indywidualnie o swoich zadaniach.

Uzupełnić pełny zakres obowiązków Centvriona przy budowie obozu oraz uszczegółowić procedurę codziennego raportowania.

---

### Linki zewnętrzne

- [http://www.academia.edu/6339769/Centurion](http://www.academia.edu/6339769/Centurion)

# Optio

### Opis sylwetki

**Optio** jest drugą najważniejszą osobą zaraz po Centurionie. Polibiusz opisuje go jako dowódcę straży tylnej, gdzie zajmuje pozycję mogąc w całości widzieć stan jednostki i kontrolować jej działanie, gdy Centurion nie ma takiej możliwości. Stanowisko to miało przygotować go na przyszłe pełne przejęcie obowiązków Centuriona w razie jego niedyspozycji lub śmierci.

### Zadania i obowiązki

1. Optio wspiera Centuriona we wszystkich podejmowanych decyzjach mających wpływ na funkcjonowanie jednostki w sferze: 
    - organizacyjno - transportowej
    - szkoleniowo - taktycznej
    - dyscyplinarnej
    - zarządzania zasobami ludzkimi i sprzętem Legionu
2. Inspekcje za dnia i nocą: 
    - Poprawności wykonanych prac budowlanych
    - Wraz z Tesserariusem i Specvlatores ustala zabezpieczenia i plan obrony obozu na wypadek klęsk żywiołowych czy niespodziewanego napadu (patrz obowiązki Tesserariusa w zakresie bezpieczeństwa)
    - Czy warty wypełniają swoje obowiązki w należyty oczekiwany sposób i egzekwuje kary w razie braku ich zaangażowania.
    - Wyznacza i kieruje ludzi do prac, gdzie brakuje potrzebnych rąk (czy to do kuchni, czy prac transportowych, czy budowlanych, wart itp.)
3. Przeprowadza dodatkowe szkolenia jeśli uzna za stosowne, gdy żołnierze mają braki lub dyscyplina uległa zbytniemu rozluźnieniu.

#### Obowiązki podczas bitew i pokazów

Optio ma zróżnicowane zadania w zależności od typu przeprowadzanych pokazów. Podczas musztry i szkolenia bojowego większość Principales zajmuje miejsce poza jednostką w celach prezentacyjnych. Wspiera Centuriona stojąc przy działającej jednostce zawsze naprzeciw Centuriona po drugiej stronie i powtarzając wydawane przez niego polecenia donośnym głosem, aby wszyscy trenujący milites mogli usłyszeć komendę pomimo zagłuszeń w postaci np. puszczonej w tle muzyki, czy przeprowadzanej narracji. Dużo się przemieszcza razem z grupą żołnierzy wyłapując wszelkie uchybienia i poprawia je czy to poprzez zwrócenie uwagi, wydanie dodatkowej komendy czy zastosowania siły albo kary fizycznej nie stroniąc od brutalności.

Podczas symulowanych starć i bitew wszyscy dowódcy i Principales biorą w niej już czynny udział jako główny rdzeń walczącej Centurii, przy której zbierają się żołnierze i przyjmują odpowiednią formację. Optio jako dowódca straży tylnej przemieszcza się podczas intensywnych walk wzdłuż tylnych szeregów Centurii, wykonując wymienione czynności:

- zagrzewa do walki żołnierzy, wspiera ich morale i motywuje do działania
- pilnuje aby formacja była spójna i nie rozpadła się w toku trwania bitwy, zwracając uwagę walczącym gdzie jest ich miejsce i aby wypełnili luki w szyku
- wskazuje ludzi, którzy mają odciągnąć rannego na tyły w celu opatrzenia
- w razie śmierci Centuriona przejmuje dowodzenie przechodząc na jego pozycję i prowadząc walkę dalej, wtedy obowiązuje go od tego momentu zakres czynności przedstawiony w opisie funkcji Centuriona podczas bitwy.
- w razie zagrożenia wybiera wolnych żołnierzy i kieruje ich na dany odcinek walk
- jeśli zajdzie potrzeba lub konieczność może włączyć się osobiście do walki (np. zagrożenie utraty świętych znaków)
- tak jak podczas musztry bojowej tak i na polu bitwy powtarza rozkazy Centuriona wymuszając i egzekwując ich postanowienia

#### Codzienne Prowadzenie obozu

Optio przed zmierzchem wraz z Tesserarivsem dokonuje inspekcji namiotów żołnierzy wyszukując wszelkich uchybień od dyscypliny, porządku i organizacji. Podczas trwania całego dnia uważnie obserwują zachowania legionistów wypatrując nieposłusznych i sprawiających problemy, którym na wieczornej zbiórce wskaże karne prace lub warty do wykonania. Jeśli wszystkie Contvbernia wzorowo przykładają się do swoich obowiązków i nie ma żadnych widocznych uchybień przeprowadza się konkurs na najlepiej zadbany namiot w legionie pod względem higieny, porządku i przygotowania wyposażenia zwracając uwagę by nie wyznaczać ludzi, którzy pełnili warty ostatnio.

#### Spotkania sztabowe

Optio bierze czynny udział we wszystkich naradach, raportach i odprawach. Ma silny mandat i prawo do wpływania na podejmowane w grupie decyzje w każdym aspekcie od typowej organizacji dnia w Legionie po sąd wojskowy nad nieposłusznymi. Przyjmuje wraz z Centurionem sprawozdania i raporty od funkcyjnych i Decanvsów, na których podstawie wydają rozkazy i polecenia do wykonania.

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Signiferi

#### **<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">\[W BUDOWIE\]</span>**

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Signiferzy</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> to grupa sztandarowych noszących znaki legionowe, ważne z punktu widzenia morale, prestiżu i wiary. Wybierani spośród najmężniejszych ludzi w jednostce stanowią rdzeń Centurii wraz z dowodzącym, gdzie usytuowani w drugiej linii za jego plecami wyznaczają punkt zbiórki i kierunek natarcia.</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W grupie legionistów wyróżniamy następujących chorążych wg ważności : </span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Aqvilifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący orła legionowego - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">aqvila</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">I</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">maginifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący wizerunek cesarza - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">imago</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
3. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Signifer</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> - dzierżący znak centurii - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signvm</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
4. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Vexiliarivs</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">- dzierżący proporzec informujący jakiego legionu jesteśmy oddziałem - </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">vexillvm</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>
5. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Cornicen, Tvbicen </span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">– trębacze, którzy przekazują rozkazy poprzez sygnały dźwiękowe, np. do marszu, natarcia, albo odwrotu</span>

<span style="font-size: 18pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zadania i obowiązki w obozie</span>

<span style="font-size: 13.5pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obowiązki niosących sztandary (*Vexilivm, Signvm, Aqvila* ):</span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Utrzymywanie szyku - żołnierze orientowali się na podstawie swojej pozycji względem *Signvm*, podążali za nim i w kierunku przez niego wskazanym. Jeśli *Signifer* szedł, linia napierała, gdy stał. trzymano pozycję.</span>
2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ze względu na sygnalizowanie zamiarów dowódcy należy znać wszystkie podstawowe sygnały nadawane znakami, które informowały o konkretnych manewrach:</span>

- - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">miejsce zbiórki</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">opuszczenie *signvm* - sygnał do opuszczenia tarcz przez legionistów</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">podniesienie *signvm* - gotowość do wymarszu / działania, podniesienie tarcz przez legionistów</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kierunek marszu/natarcia</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">zwrot w wyznaczonym kierunku</span>
    - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">sygnalizowanie zamiarów dowódcy</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Otaczanie opieką wszelkich symboli oraz znaków legionowych, dbanie o nie, aby zawsze przykładnie wypolerowane prezentowały się godnie i majestatycznie z racji otaczanie ich wielką czcią religijną</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Opieka na *Sacellvm* w obozie, gdzie niczym w sanktuarium przechowywano znaki z należyta religijną czcią. We współpracy z kapłanami realizują ceremonie na ich cześć (składanie ofiar, rytualne dekorowanie znaków)</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">za dnia ich ekspozycja na wskazanym stanowisku, a w porach nocnych schowanie przed niepogodą czy potencjalną kradzieżą (np. podczas ataku, lub próbie złodziejstwa)</span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zarządzanie oszczędnościami żołnierzy oraz fizyczna wypłata żołdu </span>
- <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zarządzanie funduszem pogrzebowym każdego z żołnierzy (transport prochów oraz godny pochówek)</span>

<span style="font-size: 13.5pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obowiązki trębaczy:</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Cornicen wydaje rozkazy w postaci sygnałów dźwiękowych nie tylko na polu bitwy, ale również podczas prac obozowych. Sygnalizował i regulował cykl wykonywanych prac. </span>

1. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W obozie</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">osadzanie/zwijanie sztandarów bojowych</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Pobudka obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zbiórka żołnierzy</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zmiana wart (*Excvbia*)</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Czas posiłku</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Reguluje ruch podczas przeglądu wojska</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ogłasza moment przemowy dowództwa lub apel do wojska</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Uczestniczy przy składaniu ofiar i podczas uroczystości wojskowych</span>

2. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W bitwie (trąbki i kornety grają razem)</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizuje rozpoczęcie marszu/ zatrzymanie się</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizuje atak / wycofanie się</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Wykonanie specjalnego zadania (przez żołnierzy działających poza znakami)</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Przegrupowanie</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Miejsce zbiórki po rozbiciu szyku</span>

3. <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W marszu</span>

- - - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Rozpoczęcie zwijania obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Formowanie kolumny i wymarsz z obozu</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Pomaga utrzymać tempo i porządek w kolumnie marszowej</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Przekazuje komendy takie jak "naprzód" (*procedite*), "zatrzymać się" (*consistite*) czy "odpoczynek"</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Alarmowanie o zbliżającym się przeciwniku</span>
        - <span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Sygnalizowanie dotarcia do celu, wyznaczenie miejsca na budowę obozu</span>

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman',serif; color: #000000; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
  
</span>

# Tesserarivs

### Opis sylwetki


Tesserarivs jest jednym z najważniejszych stanowisk funkcyjnych w Centurii. Odpowiedzialny nie tylko za bezpieczeństwo obozu wojskowego, ale również mienia osobistego, majątku, jak i przebywających tam osób za dnia i nocą.

### Zadania i obowiązki

Wbrew pozorom funkcja ta nie ogranicza się do wydzielenia jedynie wart nocnych. Poniżej znajduje się pełen zakres zadań jakich musi podjąć się ten żołnierz funkcyjny :

#### Excvbia Nocta - Warta Nocna

Tesserarivs wyznacza dwa namioty contuberniane (w szczególnych przypadkach mniej lub więcej), które będą pełnić warty nocne. Biorąc pod uwagę ich przebieg zaleca się, by owe namioty były przynajmniej 4-osobowe. Informacje tę przekazuje odpowiednim decanusom w środku dnia podając przy tym hasło na dany dzień - tessera. Pomocnym w opracowaniu hasła może być żołnierz pełniący w obozie funkcję nauczyciela łaciny - magister latinae .

##### Strój wartownika

Na wieczornej zbiórce Tesserarivs informuje żołnierzy o obowiązującym minimalnym wyposażeniu, jakie trzeba mieć podczas pełnionej warty. Zwyczajowo jest to pełne oporządzenie (włącznie z hełmem i pancerzem ), przy czym warty nocne są zwolnione z noszenia pilvm oraz scvtvm , jakkolwiek te muszą znajdować się w "zasięgu ręki" wartownika w razie niespodziewanego ataku na obóz (patrz poniżej).

##### Obowiązki wartownika

Tesserarivs przypomina wartownikom każdorazowo o obowiązujących ich zadaniach i osobiście dopilnowuje ich przebiegu.

<span style="text-decoration: underline;">Wartownik :</span>

1. Częściej przechadza się po obozie niż siedzi w jednym miejscu patrolując okolicę.
2. Na polecenie dowództwa patroluje wyznaczoną okolicę w pobliżu castrvm.
3. Dba o bezpieczeństwo znajdujących się w obozie ludzi i ich wyposażenia.
4. Pilnuje wejścia do obozu, i nie wpuszcza postronne osoby nie znające hasła. W przypadku pojawienia się gości specjalnych zwraca się z prośbą do Tesserarivsa lub innych oficerów wyższych rangą o podjęcie decyzji w tej sprawie.
5. W razie wykrycia nagłego lub zbliżającego się do obozu zagrożenia z zewnątrz natychmiast powiadamia o tym Tesserarivsa lub innego z oficerów wyższych rangą.
6. Pilnuje oświetlenia w obozie - ogniska, lampy oliwne i łojowe.

<span style="text-decoration: underline;">Dodatkowe obowiązki :</span>

1. Wartownik pierwszej zmiany, musi zadbać o przygotowanie oświetlenia w obozie odpowiednio wcześniej (ok 2h przed rozpoczynającą się wartą nocną) oraz utrzymanie oświetlenia w obozie na pełnych obrotach.
2. Wartownik drugiej i trzeciej zmiany, utrzymuje wielkość oświetlenia obozu wg własnego uznania, tak żeby najważniejsze punkty obozu były widoczne.
3. Wartownik ostatniej zmiany, musi zadbać o posprzątanie obozu, w szczególności wokół kuchni. A także narąbać drewna i rozpalić ogień w kuchni. W momencie skończenia służby budzi Centuriona lub innego oficera wg wcześniejszych wytycznych od Tesserarivsa.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Wartownik ma kategoryczny **zakaz spożywania napojów alkoholowych** zarówno podczas pełnionej służby oraz przed służbą w wyznaczonym dniu</p>

  
<span style="text-decoration: underline;">Podział wart :  
</span>

1. W ramach każdego wybranego contvbernivm do pełnienia służby nocnej najstarszy rangą żołnierz, czyli decanvs rozdziela poszczególne warty wg. własnego uznania, przydzielając **do każdej warty jednego żołnierza** ze swojego namiotu.
2. Warty podzielone są na 4 zmiany. Zaczynając się od godziny ok. 23:00, kończąc się o godzinie ok. 7:00. Przy czym, czas podczas wart jest odmierzany "na oko" dopóki z Rzymu nie zostaną ściągnięte zegary wodne, które ułatwią nam ten proceder.
3. W szczególności :  
    o Excvbia Prima - od 23:00 do 1:00  
    o Excvbia Secvnda - od 1:00 do 3:00  
    o Excvbia Tertia - od 3:00 do 5:00  
    o Excvbia Qvarta - od 5:00 do 7:00

<p class="callout warning">Uwaga !!! 15 minut przed końcem zmiany wartowania należy wybudzić zmienników, aby mieli czas na ubranie pancerza i przygotowanie się do prac. **Niedozwolone jest inne łączenie się w pary wartowników, niż wyznaczone przez Tesserarivsa.**</p>

####   
Excvbia Qvotidiana - Warta dzienna

1. Tesserarivs jest również odpowiedzialny za ochronę obozu od świtu do zmierzchu. 
    - Obóz jest stale zamknięty poza wyznaczonymi krótkimi porami w ciągu dnia, w których to jest otwarty dla zwiedzających.
    - Dla utrzymania powyższego stanu rzeczy Tesserarivs wyznacza warty wg własnego uznania.
2. Szczególnie ważne są warty w momencie, w którym oddział wychodzi z obozu na dłuższy okres czasu, przykładowo na : bitwę, przemarsz, pokazy musztry itp. 
    - Tesserarivs dba by pozostawiony w obozie skład żołnierzy i/lub cywili był w stanie zapewnić należytą ochronę oraz omawia z nimi miejsca, w których mają przebywać podczas nieobecności głównego vexilatio.
3. Istotne jest, aby Tesserarivs zrobił zawczasu dobre rozeznanie w obozie, tak aby nie musiał szukać odpowiednich osób na ostatnią chwilę, ani żeby nie wyznaczył osób, mających inne ważne obowiązki, mogące kolidować z powyższymi. Zaleca się pełną współpracę w tym zakresie z oficerami sztabowymi.

#### Obrona obozu przed zagrożeniem

Obóz legionu musi być chroniony przez wojsko 24 h na dobę. Również i z tego powodu rola Tesserarivsa jest nieoceniona. Rozpoznaje on możliwe zagrożenia (korzystając również z informacji uzyskanych przez specvlatores i skrupulatnie opracowuje w porozumieniu z Optio lub Centvrionem plan obrony obozu przed niespodziewanym atakiem, który w szczególności nocą jest wysoce prawdopodobny.

<span style="text-decoration: underline;">W tym celu :</span>

1. Omawia z wartownikami plan działania. Kogo mają wołać ? Kiedy stawiać cały obóz na nogi ? Których miejsc mają bronić i nie opuszczać za wszelką cenę ? itp
2. Ogłasza na wieczornym apelu, wstępny plan obrony obozu, w którym pośród nocy każdy z żołnierzy będzie wiedział dokąd ma biec w pierwszej kolejności po wyjściu z namiotu i czekać na rozkazy.
3. Podczas bezpośredniego zagrożenia jest pierwszym, który biegnie na wyznaczone miejsce po środku obozu. Zbiera żołnierzy i wysyła na różne odcinki obronne obozu, aż do momentu przekazania dowodzenia wyższym rangą oficerom, np. optio lub centvrio .

<p class="callout warning">Uwaga !!! Istotnym jest, aby wszyscy rozumieli powagę sytuacji, i z pełnym zaangażowaniem stawiali się jak najszybciej na wyznaczonych odcinkach dzierżąc w rękach przynajmniej miecz (gladivs) i tarczę (scvtvm).  
</p>

<p class="callout danger">Uwaga !!! W przypadku nagłego ataku, gdy nie ma wyposażenia pod ręką, żołnierz zamiast tracić czas szukając broni to chwyta za każdą rzecz mogącą posłużyć do walki czy to: łopata, dolabra, kij, czy nawet hełm/garnek/patelnia do okładania agresora!  
</p>


#### Wyznaczanie dyżurów w kuchni - cvlina  


Tesserarivs mając pełną wiedzę o tym, którzy żołnierze mają warty dzienne lub nocne, wyznacza również pojedynczych żołnierzy do całodziennego dyżuru w kuchni (jeśli jest taka możliwość to najlepiej całe contvbernivm/-nia )

1. W tym celu współpracuje bezpośrednio z Medicvsem , znającego stan chorych legionistów, którzy jako niezdolni do treningów / pokazów / przemarszów / bitew zostaną przydzieleni na stałe do kuchni, być może nawet na cały czas trwania obozu.
2. O swojej decyzji informuje Frvmentarivsa , odpowiadając na zgłoszone przez  
    wspomnianego potrzeby ilościowe.
3. W sytuacjach wyjątkowych, np: duża wieczorna uczta w obozie, może wyznaczyć dodatkowych żołnierzy tylko na tę okazję (lub wręcz całą nową zmianę na ten wieczór do służby podczas uczty).

#### Raportowanie

1. Tesserarivs przynajmniej dwa razy dziennie spotyka się z oficerami sztabowymi (w pierwszej kolejności z centvrionem ), w celu przedstawienia sprawozdania z wyznaczonych mu obowiązków oraz skonsultowania następujących zagadnień : 
    - jakie warty dzienne i nocne zostaną przydzielone ? Wg jakiego klucza zostaną danego dnia wyznaczone warty nocne (np karne lub w nagrodę).
    - spis wart powinien być dostępny na osobnej tabliczce woskowej (tabvla cerata) i pozostawiony w sztabie.
    - jaka została wyznaczona tessera ? Centvrio powinien otrzymać kopię tessery na skrawku papirusa.
    - jaki jest plan na nocną obronę obozu ?
    - jak wypełniali swoje dotychczasowe zadania przydzieleni żołnierze ?
    - kiedy zostanie przeprowadzona niezapowiedziana kontrola wartowników nocnych ? Przynajmniej raz na imprezę.
    - czy współpraca z Frvmentarivsem przebiega bez zakłóceń ?
2. Tesserarivs bierze udział w naradach i odprawach sztabowych rano i/lub wieczorem, które zwyczajowo odbywają się w namiocie centvriona.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Tesserarivs nie może opuścić obozu nie upewniwszy się uprzednio, że wszystkie wyznaczone mu obowiązki zostały delegowane właściwym żołnierzom oraz że centvrio ma pełną wiedzę w tym zakresie.</p>

###   
Do dyskusji i opracowania

Opracować graficznie wytyczne dotyczące obrony obozu podczas nocnych ataków

### Linki zewnętrzne

# Legatvs Legionis

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>

# Tribvnvs Laticlavivs

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>

# Tribvnvs Angvsticlavivs

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Stanowisko </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Militvm Angvsticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (dosł. „trybun wojskowy o wąskim pasie”) było jednym z filarów dowództwa legionowego w okresie cesarstwa. Był to oficer stanu ekwickiego (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ordo equester</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">), należący do głównego sztabu legionu, podległy Legatowi Legionu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Legatvs Legionis)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i współpracujący z </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Laticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (przedstawiciel rodu patrycjuszy na stażu) oraz Prefektem obozu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Praefectus Castrorum)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W praktyce </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Angvsticlavivs</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> był zawodowym oficerem, którego doświadczenie i znajomość życia wojskowego miały kluczowe znaczenie dla funkcjonowania legionu.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-w%C5%82adza-w-rzymskiej-a-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Władza w Rzymskiej armii opierała się o tzw.</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> “Imperium” (od łac.“imperare” 'rozkazywać; rządzić'), </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">który z definicji był najwyższym i suwerennym zakresem władzy wojskowej, cywilnej i religijnej wyższych urzędników w starożytnym Rzymie przyznawaną formalnie przez lud (w Republice) lub przez Cesarza (w Pryncypacie). </span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Obejmowało ono:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowództwo wojskowe (imperium militiae)</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">najwyższą jurysdykcję karną, w tym prawo wydawania wyroków śmierci</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo wydawania rozkazów wiążących wszystkich obywateli</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo przymusu (coercitio maior)</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Każda z osób dzierżących imperium mogła decydować o życiu lub śmierci i orzekała najwyższe kary.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Oficerowie poniżej Legata tacy jak Trybun, czy Prefekt obozowy nie posiadali władzy na poziomie “Imperium”, bo pełnili funkcje z poziomu urzędnika wojskowego, a nie z poziomu magistratu. Każde ich działanie było subdelegowane przez tego Legata, któremu podlegali.</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Zamiast imperium dysponowali oni tzw</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">. Potestas. </span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Potestas Trybuna obejmowała:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowodzenie wydzielonymi oddziałami (kohorty, vexillatio)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór administracyjny i dyscyplinarny</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prawo wydawania rozkazów żołnierzom w imieniu Legata</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ograniczoną coercitio minor (np. kary porządkowe), bowiem najwyższe kary (jak kara śmierci) leżała w decyzji osoby posiadającej “Imperium”</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial,sans-serif; color: #000000; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span></span>

**<span style="text-decoration: underline;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">OBOWIĄZKI GŁÓWNE:</span></span></span>**

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun <span id="bkmrk-wykonywa%C5%82-funkcje-ad" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wykonywał funkcje administracyjne i dyscyplinarne do których zaliczano:</span></span></span>

1. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzorowanie warowni i wart (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cvstodiae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
    </span>
2. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wydawanie haseł nocnych (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signa nocturna</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
3. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrola musztry i kar (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">disciplina militaris</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
4. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przygotowywanie raportów (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tabvlae divrnae<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span>
5. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">egzekwowanie wyroków</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Do głównych zadań Trybuna należało:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad szkoleniem, dyscypliną żołnierzy</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">porządkiem w obozie, oraz przy współpracy z </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Praefectvs Castrorvm</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> potrzebną logistyką </span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">bezpośrednio dowodził częścią legionu w ramach działań taktycznych</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prowadzenie ewidencji</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i list stanu legionu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tabvlae legionis</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrola wypłat żołdu (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stipendium</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i premii (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">praemia militiae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">rozliczanie zaopatrzenia i uzbrojenia</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">koordynacja komunikacji</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> wewnątrz legionu – odbieranie i przekazywanie rozkazów Legata,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wydawanie i odbieranie haseł nocnych (signa nocturna)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – systemu komunikacyjnego, który wg Polibiusza (VI.34) polegał na przekazywaniu tabliczki z rozkazem od manipułu do manipułu,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prowadzenie raportów dziennych (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">relationes diurnae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i meldunków o stanie zdrowia, gotowości i dyscypliny,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">uczestnictwo w radzie wojennej (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">consilivm militare</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> wraz z Legatem, Prefektem obozu i Centurionami seniorami (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">primipilares</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span></span></span>

**<span style="text-decoration: underline;">OBOWIĄZKI TAKTYCZNE:</span>**

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W działaniach wojennych Trybunowie Angvsticlavii pełnili rolę </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowódców odcinkowych</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> lub </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">koordynatorów kohort, </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-byli-niezb%C4%99dnym-ogni" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">byli niezbędnym ogniwem w strukturze dowodzenia. Nie dowodzili samodzielnie jak Legaci, ale ich decyzje często decydowały o skuteczności taktycznej całego legionu. </span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Ich zadania obejmowały:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad utrzymaniem szyku i formacji Legionu (np. </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">acies triplex</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> lub </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">acies duplex</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">dowodzenie kohortą lub grupą kohort,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">reagowanie na zagrożenia lokalne i rozkazy Legata,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">utrzymywanie morale i dyscypliny w trakcie walki,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrolę rotacji żołnierzy i rezerw,</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">sygnalizację manewrów poprzez </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">signa</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">tvbae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Każdy Trybun jako oficer <span style="text-decoration: underline;">średniego </span>szczebla miał pod swym zarządzeniem:</span>

- - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przynajmniej jedną kohortę</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">2 kohorty w szyku legionu na polu bitwy (~1000 ludzi), lub jedna </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cohortes</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">milliariae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> np. pierwsza kohorta Legionu</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kohortę pomocniczą (avxilia) w tym mieszane oddziały konnych i piechoty (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">cohors eqvitata</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">)</span>
    - <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">lub wydzielony oddział kilku kohort do różnych zadań, które z racji swej skali (są często znacznie mniejsze niż Legion) nie wymagają powołania Legata do jego operowania</span>

<span style="text-decoration: underline;">**OBOWIĄZKI W OBOZIE (CASTRVM):**</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W obozie (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">castrum</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">), który stanowił serce życia legionowego, trybunowie mieli swoje kwatery w pobliżu </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">praetorium</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – namiotu dowódcy armii. <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Główną rolą oficera w rzymskim obozie jest nadzorowanie zleconych prac. Żołnierze pod okiem Centurionów toczyli rywalizację między swoimi jednostkami w wyścigu wykonanych rozkazów. Żołnierze próbowali się przypodobać swoim bezpośrednim przełożonym, a Centurionowie swoim Trybunom, a ci Legatom.</span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W ramach Castrvm Trybun dodatkowo zajmował się:</span>

- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">wyznaczaniem wart i patroli (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stationarii, vigiliae</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">przeprowadzanie zaciągu do wojska</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">kontrolą fortyfikacji i bram (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">porta praetoria, porta decumana etc</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzorem nad magazynami (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">horrea, armamentaria</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">oraz organizacją codziennych odpraw (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">contiones</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">inspekcja i kontrola kohort<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> – codziennie o świcie (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">prima vigilia<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">nadzór nad szkoleniem bojowym i musztrą<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">disciplina militaris<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">uczestnictwo w radach wojennych<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">consilium<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">),</span></span></span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ocena raportów centurionów<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> oraz weryfikację list żołdu, ekwipunku i zapasów,</span></span>
- <span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">utrzymanie morale<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> i organizację odczytów rozkazów (<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">edicta<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">).</span></span></span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun pełnił funkcję publiczną – rekrutował żołnierzy do armii, przeprowadzał zaciąg do armii spośród obywateli i nie-obywateli, nadzorował proces ich wcielania w korpusy armi oraz powstawania nowych jednostek. W imieniu Legata przewodził przeglądom oddziałów (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">recognitio</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">) i weryfikował ich stan gotowości.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun jako strażnik porządku i dyscypliny przy pierwszym postawieniu obozu przez nowo powstałą jednostkę (Legion lub Auxilia) lub przed rozpoczęciem kampanii odbiera od każdego uczestnika przysięgę</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Wojsko w celu utrzymania jakości i motywacji musiało mieć zapewnione odpowiednie wyżywienie, opiekę oraz szkolenie. Wszystkie te aspekty musieli koordynować Trybuni, bo od sprawności Legionistów zależało powodzenie wypraw wojennych. Żołnierz nie tylko stawiał czoła przeciwnikowi i potencjalnym ranom jakie odnosił w boju, ale również musiał radzić sobie z chorobami, trudnymi warunkami pogodowymi, kryzysami, załamaniem morale.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun był także odpowiedzialny za </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">właściwe rozmieszczenie straży</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> (</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">stationes</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">) i </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">bezpieczeństwo obozu nocą</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">. We współpracy z Centvrio, Optio ustalali plan obrony obozu, zasady funkcjonowania wart, a wszelkie te ustalenia poprzez Tesserarivsa były wprowadzane w czyn.</span>

### <span style="font-size: 13pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Dyscyplina i władza sądowa</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Trybun był przedstawicielem Legata w zakresie dyscypliny:</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> miał prawo zwoływać sądy wojskowe i wydawać wyroki za tchórzostwo, niesubordynację, pijaństwo czy dezercję.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-w-tym-uj%C4%99ciu" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">W tym ujęciu </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Tribvnvs Militvm</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> był jednocześnie oficerem i sędzią wojskowym, co pokazuje, jak mocno łączyły się wówczas aspekty prawne i militarne służby.</span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-kary-nie-tyczy%C5%82y-si%C4%99-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Kary nie tyczyły się jednak tylko żołnierzy, a obejmowała również podoficerów: Centurionów, Optionów i im podległych jako osób odpowiedzialnych za działanie i dyscyplinę jednostki. Wszystkie zasądzone kary opierają się na </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">“potestas”</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> Trybuna, który je wymierza z upoważnienia Legata lub Prefekta.</span></span></span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Do najcięższego kalibru przewinień należała dezercja, utrata sztandarów lub znaków, czy ucieczka całej jednostki z pola bitwy niezależnie od okoliczności i przewagi wroga jeśli nie było zgody dowódcy na odwrót. Często jedyną słuszną karą za to była śmierć i hańba poprzez zapomnienie. Podejście to sprawiło, że nieustępliwość legionistów zależała nie tylko od dyscypliny i ich żelaznej woli oraz chęci wygrania, co od strachu przed własnymi dowódcami i dotkliwymi karami jakie się wiązały z tym. Żołnierze bardziej się bali swoich dowódców niż wroga po drugiej stronie pola bitwy.</span>

<span style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"><span id="bkmrk-poza-karami-bywa%C5%82y-j-1" style="font-size: 11pt; font-family: Arial, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Poza karami bywały jednak również zobowiązania do nagradzania czynów godnych pochwały od publicznych pochwał słownych i uznania towarzyszy po nagrody materialne czy pieniężne.</span></span>

# Praefectvs Castrorvm

### Opis sylwetki


....

### Zadania i obowiązki

<p class="callout warning">Aktualnie ta sylwetka nie jest rozwijana w naszej grupie rekonstrukcyjnej. Jeśli wraz z rozrostem Leg XXI pojawi się potrzeba jej odtwarzania oraz znajdzie się odpowiednia osoba do takiej roli, to z pewnością pojawią się tutaj niezbędne wytyczne.</p>

# Immvnes

Kolejni ważni specjaliści w ramach centurii

# Frvmentarivs

## Opis sylwetki

<span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: bold; font-style: italic; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">Frvmentarivs</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman', serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;"> jest głównym łącznikiem pomiędzy cywilną załogą kuchni, a resztą legionu. W zakresie jego obowiązków jest zapewnienie wyżywienia dla całego obozu oraz zaopatrzenia w niezbędne do wykonania tego zadania rzeczy, jak: drewno, składniki do gotowania, obsługa pieca itp.</span>

**Frumentarii** byli specjalną grupą żołnierzy w armii rzymskiej, wywodzącą się z legionów, których pierwotnym zadaniem było zaopatrywanie wojsk w żywność (*frumentum*, czyli zboże). Z czasem jednak ich rola znacząco się rozszerzyła.

Oficjalnie pełnili funkcje logistyczne i administracyjne: transportowali zaopatrzenie, przekazywali rozkazy oraz działali jako kurierzy między jednostkami a władzami centralnymi. Przy zaopatrywaniu legionu zbierali też informacje o działaniu wrogich wojsk oraz ludów więc można ich nazwać szpiegami. Działali na terenie całego imperium, zbierając informacje, śledząc podejrzanych oraz wykonując tajne polecenia cesarza.

Ich wyposażenie nie różniło się znacząco od standardowego rynsztunku legionisty — nosili typową broń, taką jak miecz (*gladius*), oraz lekkie uzbrojenie ochronne. Ze względu na charakter zadań często podróżowali w mniej rzucającym się w oczy ekwipunku.

Wynagrodzenie frumentarii było wyższe niż przeciętnego żołnierza, co wynikało z ich szczególnych obowiązków i zaufania, jakim byli obdarzani. Otrzymywali także dodatkowe korzyści, takie jak łatwiejszy dostęp do awansów i przywilejów.

<p class="callout danger">!!! D O K O N C Z Y C !!!</p>

### Zadania i obowiązki w obozie

#### Prowadzenie sekcji legionowej do pomocy w kuchni

Frvmentarivs :

1. Zasięgając opinii u załogi kuchni ustala liczbę potrzebnych na dany dzień pomocników do kuchni, którzy zostaną wyznaczeni z szeregowych legionistów. W tym celu współpracuje bezpośrednio z **[Tesserarivsem](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/tesserarivs "Tesserarivs (PL)")**, któremu zgłasza zapotrzebowanie i od którego otrzymuje informację o przydzielonych żołnierzach do tego zadania na cały dzień.
2. <span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">B</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">ierze obowiązkowo udział w naradach sztabowych (Consilivm), by poznać rozkład dnia i ustalonych godzin zajęć oraz pokazów (zapisuje rozkład na swojej tabliczce). Informacje te przekazuje sekcji kuchennej, która organizuje naradę we własnym zakresie zbierając się na jego sygnał. Na tej wewnętrznej naradzie:</span>
    
    <span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">  
      
    </span>
    
    <span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">- grupa kuchenna ustala przebieg dnia sekcji cywilnej zgodnie z ustalonym wcześniej przez Sztab Legionu rozkładem. Frvmentarivs wraz z szefem kuchni decydują w jakich porach można pójść na miasto / sesje fotograficzne / pokazy, kiedy zarządza się przerwy, oraz w jakich porach wybrane osoby będą potrzebne do pomocy w obozie. Ustalenia te leżą w geście Frvmentarivsa i Szefa sekcji kuchennej i są całkowicie niezależne od decyzji Sztabu.  
    </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">- </span><span style="font-size: 11pt; font-family: Calibri, sans-serif; background-color: transparent; font-weight: 400; font-style: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; vertical-align: baseline; white-space: pre-wrap;">sekcja kuchenna robi spis planowanego menu na pory posiłków na dany dzień</span>
3. W sytuacjach wyjątkowych, np: duża wieczorna uczta w obozie, może poprosić o dodatkowych żołnierzy tylko na tę okazję (lub wręcz całą nową zmianę na ten wieczór do służby podczas uczty).
4. Sprawuje opiekę nad wyselekcjonowanymi legionistami na dany dzień do pomocy w kuchni, w tym : 
    - informuje ich o zadaniach do wykonania (np: zmywanie, rąbanie drewna, sprzątanie w stołówce - **[popina](http://wiki.legioxxirapax.com/books/czesci-obozu/page/popina "Popina (PL)")**, rozpalanie ognia, pomoc w noszeniu zakupionego zaopatrzenia do [**cellarivm**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/czesci-obozu/page/cellarivm "Cellarivm (PL)") itp)
    - rozdziela i nadzoruje wszelkie te prace,
    - pomaga i motywuje do sprawnego działania.
5. W razie potrzeby pomaga załodze kuchni w wyprawach do pobliskiego Vicvsa w celu zaopatrzenia obozu w niezbędną żywność i napoje na najbliższe dni.

#### Zaopatrzenie w wodę i pożywienie

Frvmentarivs jest z grubsza rzecz biorąc odpowiedzialny, za to czy legioniści nie chodzą głodni i spragnieni.

Dlatego :

1. Przekazuje sekcji kuchennej program dnia żołnierskiego i pomaga planować w jakich godzinach powinny być wydzielone posiłki.
2. Jest odpowiedzialny za stałe organizowanie wody pitnej dla legionistów, zarówno by była dostępna w ciągu dnia w popinie podczas posiłków i między posiłkami, jak również w sytuacjach, gdy legion wyrusza na trening, parady czy inne aktywności poza obozem.
3. Dogląda zapasów wody i jest odpowiedzialny za jej uzupełnianie w magazynie (aqvarium) nim ulegnie wyczerpaniu.
4. W sytuacjach wyjątkowych (np. wymarsz legionistów na długi i daleki patrol) od niego zależy czy wojsko otrzyma jakikolwiek suchy prowiant oraz przypomina o zabraniu ze sobą podręcznego zapasu wody.

#### Inne obowiązki około kuchenne

1. Jest odpowiedzialny za oświetlenie oliwne w popinie na wieczorne posiłki.

#### Raportowanie

Frvmentarivs składa **[Centvrionowi](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/centvrio "Centvrio (PL)")** minimum jeden meldunek w ciągu dnia , np: wieczorem informując go o sprawności wykonywanych zadań w ciągu dnia i ewentualnych problemach jakie miały miejsce. W szczególności, czy wszyscy przydzieleni żołnierze wykazywali się aktywnością i sumiennie wykonywali przydzielone im prace.

### Linki zewnętrzne

# Magister Campi

### Opis sylwetki

**Magister Campi** był żołnierzem odpowiedzialnym za ..... bla bla bla

(informacje historyczne o wynagrodzeniu, stroju itd)

<p class="callout danger">!!! ARTYKUŁ WYMAGA DOKOŃCZENIA !!! Nie osiągnął jeszcze podstawowej wersji.</p>

### Zadania i obowiązki w obozie

**Magister Campi** od najwczesniejszych godzin po stawieniu sie w obozie przeprowadza wywiad z **Decanvsami** poszukujac żołnierzy, którzy mają zerowy lub bardzo mały stan wiedzy i umiejętności odnośnie musztry legionowej i komend wojskowych.

#### Raportowanie

**Magister Campi** sklada meldunek ...

### Do dyskusji i opracowania

- wyznaczyć jednego ? czy cały zespół magistrów campi ?
- jest chyba zbyt dużo tematów tutaj, nie wszystkim jest w stanie sie zajac jeden nauczyciel : musztra , choreografia pokazow, walki gladiusem, rzucanie pilum, proca, łuk , zapasy .. itd

### Linki zewnętrzne

# Medicvs

### Opis sylwetki

**Medicvs** pełni rolę lekarza polowego i pierwszej pomocy przedmedycznej w armii, gdzie jest odpowiedzialny za ogólny stan zdrowia wszystkich osób uczestniczących w ramach Legionu. Wojsko posiadało własne szpitale i chirurgów, którzy nieraz leczyli lepiej niż ich odpowiednich z miast. Każdy legion miał swój własny zespół medyczny wykwalifikowany w leczeniu ran i urazów, jakich doznaje się podczas służby w armii. Potrafili oni postawić diagnozę o zagrożeniu, jakie niesie za sobą określona rana, kiedy zostawić grot w ciele, a kiedy próbować go usunąć. Legiony dysponowały również własnymi, dobrze wyposażonymi szpitalami, a wiele instrumentów, którymi posługiwali się starożytni stosuje się we współczesnej medycynie.

### Zadania i obowiązki

Do obowiązków Medicvsa należy:

- Zapewnienie pierwszej pomocy w przypadku poważnych urazów
- Opatrywanie mniejszych skaleczeń, odkażanie, podawanie leków przeciw urazom i innym dolegliwościom nie wymagających fachowej porady lekarskiej
- Na polu bitwy opatrywanie rannych: zarówno odniesionych prawdziwych ran jak i symulowanych.
- Prowadzi spis kontuzjowanych i „rannych” wraz z opinią medyczną i zaleceniami,

#### Podczas bitew i pokazów

Podczas pokazów i bitew Medicvs w odpowiednich momentach wycofuje się na tyły walczących oddziałów, gdzie przystępuje do opatrywania lżej rannych, którzy szybko są w stanie wrócić na pole bitwy i wziąć jeszcze w niej udział. Gdy wszyscy zdolni wrócić na front zostaną opatrzeni, Medicvs przystępuje do oględzin osób w ciężkim stanie, w przypadku których przeprowadza symulowane zabiegi blisko publiczności, by ci mieli bliski kontakt i wgląd w wykonywane czynności jakie miały miejsce w antycznym świecie.

#### Codzienne Prowadzenie obozu

Medicvs posiada własne stanowisko, na którym prezentuje wszystkie zabiegi, narzędzia chirurgiczne i opatrunki stosowane w antycznych czasach. Przeprowadza pokazy związane z chirurgią, leczeniem różnych chorób / ran na osobach przydzielonych przez Centuriona w ramach „żywego obozu” na stanowisku szpitala polowego (Valetvdinarivm). Obowiązkiem Medicvsa jest posiadać w swych zasobach lub zapewnić innymi sposobami potrzebne materiały związane z jego funkcją.

Poza pokazami jest dodatkowo odpowiedzialny za zapewnienie podstawowej opieki zdrowotnej przy wszelkich urazach, skaleczeniach, kontuzjach i ranach, które nie są groźne i nie wymagają interwencji prawdziwego lekarza, czy pobytu szpitalnego. Wszystkie problemy zdrowotne, wykluczenia z niektórych czynności i wykaz takich osób przedstawia w formie raportu w Praetorivm u Centuriona lub Optio.

#### Spotkania sztabowe

Medicvs zdaje rano i wieczorem Centurionowi / Optio raport ze stanu zdrowia „poległych” lub „rannych” żołnierzy i zalecenia co do stanu ich aktywności na następne dni wg posiadanej przez niego aktualnej i najlepszej wiedzy w swym fachu wraz z przewidywaniami co do dalszej możliwości ich udziału w pokazach i życiu Legionu. Dodatkowo może podać listę czynności niewskazanych do wykonywania przez daną osobę przy jej aktualnych kontuzjach.

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Cvstos Castrorvm

### Opis sylwetki

**Cvstos Castrorvm** był żołnierzem odpowiedzialnym za ..... bla bla bla

(informacje historyczne o wynagrodzeniu, stroju itd)

<p class="callout danger">!!! D O K O N C Z Y C !!!</p>

### Zadania i obowiązki w obozie

#### Budowa obozu

**Cvstos Castrorvm** po uzgodnieniu planów obozu z **Centvrionem** :

1. prowadzi budowę obozu w taki sposób by powstawała jak najsprawniej i najszybciej,
2. wytycza uliczki (liny, groma),
3. dzieli brygady budowlane na podzespoły tak, aby nie były zbyt liczne lub zbyt małe do zleconych zadań,
4. naucza jak najsprawniej należy uporać się zespołowo z danym przedsięwzięciem (np. to że młotek ma być cały czas w ruchu, a kto inny ma za "młotkowym" stać i wiązać odciąg),
5. instruuje o konieczności trzymania właściwych odległości między namiotami, oraz o precyzyjnym wbijaniu śledzi tak, aby namioty miały równe odciągi,
6. cały czas nadzoruje powstawanie obozu, sprawdzając czy nie ma zastojów, czy ludzie wiedzą co robić, na nowo przydzielając zasoby ludzkie, aż do całkowitego zakończenia budowy.
7. bardziej nadzoruje te wiele symultanicznie powstających budowli, i naucza, niż sam bierze udział fizycznie w rozstawianiu tak, aby cały czas móc śledzić co się dzieje i reagować w razie konieczności.
8. na bieżąco pilnuje odległości pomiędzy namiotami oraz czy odciągi są poprawnie wiązane
9. pilnuje czy nie wkopujemy się głębiej niż zezwala organizator

#### Funkcjonowanie obozu za dnia

1. W trakcie trwania obozu w kolejnych dniach jest całkowicie odpowiedzialny za ogólny jego wizerunek, sprawdzając przykładowo : 
    - czy ogrodzenie jest utrzymywane w należytym stanie ?
    - czy namioty mają odpowiednie naciągi ?
    - czy jest utrzymywana czystość w obozie (śmieci, plastiki i inne niehistoryczne rzeczy) ?
    - czy nie leżą gdzieś niepotrzebnie nieużywane drewniane części stołów / namiotów / sudes itp ?
    - czy stoły / ławki są na swoich miejscach (np. czy zostały rano zaniesione z okolic ogniska z powrotem do *Popiny*) ?
    - czy tabliczka przed obozem z napisem "Rapax" jest dobrze widoczna ?
2. Wyznacza wybrane osoby lub całe *contvbernia* do realizacji powyższych bieżących zadań, które muszą zostać wykonane w trybie pilnym.
3. Jest także odpowiedzialny, za oznakowanie całego obozu. Każde contvbernivm i każdy inny namiot musi posiadac tabliczkę z odpowiednim napisem informującym o jego przeznaczeniu.
4. Rano i wieczorem sprawdza wizerunek obozu również pod kątem elementów, o które powinni zadbać inni funkcyjni i ewentualnie przypomina im o tym jeśli coś zostało pominięte lub nie wykonane na czas np : 
    - czy artyleria została rozłożona w odpowiednim miejscu (schowana na noc) ?
    - czy [**signiferi** ](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/signiferi "Collegivm Signiferorvm (PL)")rozstawili (schowali) znaki legionowe i zdobyczne trofea ?

#### Dodatkowe zadania wieczorne ogniowe

1. Co wieczór pilnuje tego, aby przydzielona najbliższa warta nocna - excvbia prima - zaczęła zapalać lampy w obozie na czas. W razie potrzeby pomaga [**Tesserarivsowi**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/tesserarivs "Tesserarivs (PL)") w nauce żołnierzy jak rozpalać i utrzymywać skuteczne oświetlenie.
2. Przed ucztą zajmuje się ustawienie stołów i ławek oraz ustawia dodatkowe bogate oświetlenie - lanterny wokół stołów oraz lampki oliwne na stołach.
3. Co wieczór zapala lampki oliwne w Popinie (????)

#### Raportowanie

**Cvstos Castrorvm** składa meldunek [**Centvrionowi** ](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/centvrio "Centvrio (PL)")rano i wieczorem po wykonaniu niezbędnych prac o gotowości obozu do odbioru.

###   
Do dyskusji i opracowania

1. Historyczność funkcji- czy jest to faktyczna funkcja pełniona przez legionistę czy stworzona na potrzeby naszej grupy
2. W obowiązkach jest sporo rzeczy podlegających do innych funkcyjnych- pilnowanie znaków (signiferzy), zapalanie lampek oliwnych na noc (tesserarius), pilnowanie artyleri (optio ballistarum)
3. Pozycja w hierarchii obozowej- które miejsce w łańcuchu dowodzenia ma ta funkcja
4. Czy pod "Immunes" kryje się faktyczne wykluczenie z części codziennych obowiązków czy to tylko forma uporządkowania wszystkich roli w obozie

### Linki zewnętrzne

# Ceteri officiales (mvnerarii) in castris

Pozostali żołnierze funkcyjni w obozie

# Decanvs

### Opis sylwetki

**Decanvs**, dowódca drużyny (**[contubernivm](http://wiki.legioxxirapax.com/books/struktura-legionu/page/contvbernivm-pl "Contvbernivm (PL)")**), to zwykle doświadczony żołnierz, który pełni szczególną rolę w procesie wychowania swoich podopiecznych, tzw. contvbernales. Odpowiada za ich dyscyplinę, atmosferę służby i pracy, poziom kultury, współżycia społecznego, porządek wojskowy oraz wyszkolenie.

Decanvs jest zobowiązany do przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz posiada określone uprawnienia wobec żołnierzy ze swojego namiotu, w szczególności do podejmowania działań dyscyplinarnych oraz wyróżniania podległych mu żołnierzy.

Jako żołnierz starszy stopniem w czasie nieobecności innego decanvsa:

- uprawniony jest do wydania żołnierzowi rozkazu zaprzestania naruszania dyscypliny wojskowej;
- obowiązany jest do powiadomienia o tym fakcie przełożonego tego żołnierza.
- 

<span style="text-decoration: underline;">Wymagane umiejętności:</span>

1. Przewodzenie i dowodzenie drużyną, w tym stawianie zadań, określanie celów oraz rozliczanie i ocenę podległych mu żołnierzy.
2. Znajomość sprzętu i uzbrojenia będącego na wyposażeniu drużyny.
3. Posługiwanie się indywidualnym wyposażeniem i uzbrojeniem.
4. Obsługa wspólnych sprzętów będących na wyposażeniu całej drużyny.
5. Stosowanie form i metod szkolenia umożliwiających osiągnięcie wyznaczonego celu.

### Zadania i obowiązki w obozie

<p class="callout warning">Uwaga !!! W obozie podział strukturalny organizacji, jaką jest Leg XXI Rapax, jest zgoła inny niż poza zjazdami.</p>

Na imprezie [**Centvrio** ](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/centvrio "Centvrio (PL)")wyznacza legionistów, którzy będą pełnić role Decanvsów. Idealnie, jeśli zainteresowani mogą zostać poinformowani o tym fakcie jeszcze przed imprezą, zarówno o własnej nominacji, jak i o wstępnej liście żołnierzy, którzy zostaną im przydzieleni do namiotu.

Wiedza taka jest bardzo przydatna, gdyż pozwala Decanvsowi przygotować się znacznie lepiej do swojej roli.

Decanvs jako żołnierz funkcyjny ma szereg obowiązków związanych z dbaniem o swoich contvbernales, czyli członków **[contvbernivm](http://wiki.legioxxirapax.com/books/struktura-legionu/page/contvbernivm-pl "Contvbernivm (PL)")** wspólnie zamieszkujących wraz z nim w jednym namiocie. Ponosi odpowiedzialność za wyszkolenie, utrzymanie wyposażenia i sprzętu wojskowego w sprawności technicznej, kształtowanie poprawnych stosunków międzyludzkich, a także za zapewnienie przestrzegania przepisów bezpieczeństwa w trakcie realizacji zadań.

Poniżej znajduje się główny zakres zadań, jakie spoczywają na Decanvsie w warunkach obozowych.

#### Wyposażenie legionisty

Jednym z podstawowych obowiązków Decanvsa jest dopilnowanie, aby jego podopieczni byli właściwie wyposażeni zarówno do części bojowej, jak i do codziennego funkcjonowania w obozie.

1. Ustala jak najwcześniej, jeśli to możliwe jeszcze przed imprezą, jakie **braki sprzętowe** będą mieli jego podopieczni, i dokłada wszelkich starań, aby zostały one uzupełnione.
2. Dba o uzupełnienie braków zarówno części bojowej, czyli uzbrojenia, jak i części cywilnej, przykładowo naczyń do jedzenia, koca do spania i innych niezbędnych elementów wyposażenia.
3. Sprawdza **koniecznie na ciele żołnierza** stan jakości i dopasowania wyposażenia, w szczególności: 
    - czy pancerze mają komplet rzemieni;
    - czy hełm dobrze leży na głowie i nie będzie się przemieszczał podczas marszu lub biegu;
    - czy elementy metalowe uzbrojenia są utrzymywane w należytej czystości;
    - czy poszczególne części wyposażenia nadają się do bezpiecznego i godnego użytkowania.

#### Wyszkolenie legionisty

Decanvs odpowiada również za rozpoznanie poziomu wyszkolenia swoich podopiecznych oraz za możliwie szybkie uzupełnianie zauważonych braków.

1. Ustala, jakie braki w wyszkoleniu mają jego podopieczni, zarówno jeśli chodzi o: 
    - podstawy musztry;
    - znajomość ogólnej choreografii pokazów;
    - umiejętności w posługiwaniu się bronią.
2. Od początku zjazdu prowadzi intensywną pracę, aby w miarę możliwości pilnie podciągnąć u swoich żołnierzy rozpoznane braki.
3. W zależności od sytuacji: 
    - podstawowe braki wiedzy i umiejętności swoich podopiecznych może uzupełniać samodzielnie;
    - braki bardziej zaawansowane, jak na przykład szkolenie z wojskowych formacji grupowych, zgłasza pilnie do stosownych **[principales](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/chapter/principales "Principales")** w obozie, np. [**Magister-a Campi**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/magister-campi "Magister Campi (PL)") lub [**Optio**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/optio "Optio (PL)"), jako potrzebę pilnego przeszkolenia konkretnych żołnierzy.

#### Łacina

Ważnym elementem służby w obozie jest także **[podstawowa znajomość łaciny](http://wiki.legioxxirapax.com/shelves/vi-lingva-latinorvm "LINGVA LATINORVM")**, zwłaszcza w zakresie używanym podczas musztry, raportowania i codziennego funkcjonowania oddziału.

1. Decanvs sprawdza znajomość podstaw łaciny w zakresie: 
    - liczebników głównych;
    - **[komend marszowych i obozowych](http://wiki.legioxxirapax.com/books/komendy-wojskowe-po-lacinie "Komendy wojskowe po łacinie")**;
    - nazw wyposażenia indywidualnego i elementów obozu;
    - formuł potrzebnych do składania raportów.
2. W razie stwierdzenia braków dąży do ich uzupełnienia samodzielnie albo zgłasza potrzebę dodatkowego szkolenia właściwej osobie funkcyjnej, np [**magister latinae**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/magister-latinae "Magister Latinae (PL)").

#### Ogólne zachowanie legionisty

Decanvs odpowiada nie tylko za przygotowanie wojskowe swoich ludzi, ale także za ich właściwe zachowanie, porządek oraz przestrzeganie zasad obowiązujących w całym obozie.

1. Naucza i pilnuje: 
    - aby żołnierze dbali o porządek w namiocie, w szczególności o właściwe ułożenie posłań;
    - aby utrzymywali porządek przed namiotem, zwłaszcza w zakresie odkładania tarcz i pila;
    - aby podopieczni informowali go **o każdym** **opuszczeniu obozu** oraz o prawdopodobnym czasie powrotu;
    - aby rzeczy niehistoryczne przechowywali w większości poza obozem, na przykład w samochodach;
    - aby używki nikotynowe były stosowane wyłącznie poza obozem i tylko w miejscach do tego wyznaczonych;
    - aby nie spożywali napojów alkoholowym o zawartości powyżej 0% w porze dnia zakazanej przez dowódcę obozu;
    - aby nie używali w obozie nowoczesnych urządzeń, takich jak np: latarki czy telefony komórkowe o żadnej porze dnia;
    - aby zachowywali się godnie i zgodnie z zasadami współżycia obowiązującymi w Leg XXI Rapax.

<p class="callout warning">Uwaga !!! Decanvs powinien reagować na bieżąco na wszelkie przejawy zaniedbania porządku, naruszania dyscypliny oraz zachowania obniżające poziom historyczności obozu.</p>

#### Dodatkowe obowiązki

Poza obowiązkami bezpośrednio związanymi z wyposażeniem, wyszkoleniem i zachowaniem swoich ludzi, Decanvs musi stale czuwać nad organizacją pracy całego **[contvbernivm](http://wiki.legioxxirapax.com/books/struktura-legionu/page/contvbernivm-pl "Contvbernivm (PL)")**.

<span style="text-decoration: underline;">Decanvs szczególnie pamięta cały czas o tym, by:</span>

1. zawsze wiedzieć, gdzie znajdują się jego żołnierze.
2. na wszelkie zbiórki ustawiać się z przodu, ale samemu przybiegać jako ostatni, pomagając i mobilizując swoich contvbernales do jak najszybszego stawienia się całą grupą.
3. mobilizować swoich żołnierzy do aktywnej pracy i nauki.
4. motywować swoich żołnierzy, tak aby wypełniali wszelkie obowiązki wzorowo, na chwałę contvbernivm i całego Leg XXI Rapax.
5. wyznaczać sprawiedliwie podział na warty nocne i dzienne, jeśli dla contvbernivm przydzielono takie zadanie.
6. pouczyć opuszczających obóz legionistów, kiedy najpóźniej muszą stawić się z powrotem, a następnie pilnować tego i odpowiednio wcześnie reagować w przypadku możliwych spóźnień.

#### Raportowanie

Do realizacji wszelkich postawionych mu zadań Decanvs ma do dyspozycji szereg innych postaci funkcyjnych w obozie, z których pomocy powinien korzystać. Właściwe raportowanie i współpraca z kadrą funkcyjną są istotnym elementem jego służby.

1. W zakresie bieżącego funkcjonowania swojego contvbernivm współpracuje z innymi funkcyjnymi, w szczególności: 
    - z [**Medicvsem**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/medicvs), w sprawach dotyczących stanu zdrowia członków contvbernivm;
    - z [**Magister Campi**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/magister-campi), w sprawach dotyczących konieczności doszkolenia żołnierzy, zwłaszcza w większej grupie;
    - z [**Centvrionem**](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/centvrio), w sprawach organizacji służby i programu na dzień kolejny.
2. Na bieżąco przekazuje przełożonym informacje o stanie swojego contvbernivm, zauważonych problemach, brakach sprzętowych, brakach w wyszkoleniu oraz kwestiach organizacyjnych wymagających decyzji wyższego szczebla.
3. Decanvs bierze udział w naradach i odprawach sztabowych rano i/lub wieczorem, które zwyczajowo odbywają się w namiocie [centvriona](http://wiki.legioxxirapax.com/books/role-w-obozie/page/centvrio "Centvrio").

<p class="callout warning">Uwaga !!! Decanvs nie powinien pozostawiać spraw swojego contvbernivm bez meldunku przełożonym, jeśli ich charakter wykracza poza jego własne kompetencje lub możliwości działania.</p>

### Do dyskusji i opracowania

1. Uzupełnić szczegółowe wytyczne dotyczące raportowania, w szczególności zakres meldunków składanych do Medicvsa, Magister Campi oraz Centvriona.
2. Opracować wzorcowy schemat odpowiedzialności Decanvsa za contvbernivm w trakcie trwania całej imprezy.

### Linki zewnętrzne

1. -- brak --

# Magister Latinae

### Opis sylwetki

**Magister Latinae** jest żołnierzem odpowiedzialnym za szkolenie legionistów z języka łacińskiego oraz ..... bla bla bla

(informacje historyczne o wynagrodzeniu, stroju itd)

<p class="callout danger">!!! ARTYKUŁ WYMAGA DOKOŃCZENIA !!! Nie osiągnął jeszcze podstawowej wersji.</p>

### Zadania i obowiązki w obozie

**Magister Latinae** na różne sposoby "przemyca" język łaciński do życia obozowego legionu, tak aby wojsko uczyło się potrzebnych słów oraz zwrotów nie tylko na prowadzonych lekcjach łaciny, ale i poprzez szereg gier i zabaw.

#### Tablice szkoleniowe

W poppinie znajdują się drewniane tablice z podstawowymi wyrazami w języku łacińskim, posegregowane tematycznie (jedzenie etc.). Żołnierze w wolnych chwilach mogą poduczać się potrzebnych słówek i szlifować swoją wiedzę korzystając z nich. Są one podstawą do odpytywania przed każdym posiłkiem (więcej o tym poniżej).

#### Tabliczki informacyjne w obozie

Po obozie rozsiane są tablice opisujące namioty (praetorivm, poppina, lvpanarivm...) jak i podpisujące namioty należące do każdego contvbernivm ( con Vagini, con Holi...). Ułatwia to poruszanie się po castrvm i pomaga jak najszybciej odnaleźć odpowiedni namiot.

Dodatkowo oznaczona jest główna arteria obozowa (via praetoria), jak i wejścia do castrvm z zewnątrz tak by przechodzący cywile mieli się na baczności i wiedzieli co przed nimi się znajduje.

#### Gry i zabawy

#### Lekcje łaciny

Magister latinae prowadzi wraz z Centvrio obozowe lekcje łaciny. Poznawane są na nich podstawy języka jak i słownictwo które na codzień używane jest w obozie. Tłumaczone są podstawy deklinacji oraz podstawy odmiany czasowników. Wspólnie przerabiany jest tekst piosenek marszowych tak by żołnierze wiedzieli co śpiewają i jak mają to robić.

#### Sprawdzanie wiedzy

Magister latinae każdorazowo przed posiłkiem przepytuje każdego legionistę z wiedzy na temat języka łacińskiego. W zależności od poziomu wiedzy mogą to być pytania o podstawowe słówka (woda, miecz, kubek...) lub bardziej skomplikowane wyrażenia lub zdania. W przypadku gdy odpytywany udzieli błędną odpowiedź lub nie udzieli jej wcale, wraca na koniec kolejki by ponownie podejść do testu. Czas czekania w kolejce sugerowany jest to powtórki wiedzy z tablic ;)

#### Raportowanie

**Magister Latinae** sklada meldunek ...

### Do dyskusji i opracowania

1\. Czy magister latinae składa raporty do praetorivm, jeśli tak to co ma meldować  
2\. Jakie gry i zabawy można wprowadzić by lepiej poduczać wojsko ze znajomości łaciny (sugeruję piosenkę głowa-ramiona- kolana- palce po łacinie- Venator)  
3\. Tak jak cvstos castrorvm jest to funkcja wymyślona na potrzeby grupy więc nie sposób opisać jej historycznej wagi, wyposażenia, wynagrodzenia itp

### Linki zewnętrzne

# Specvlatores

### Opis sylwetki

**Specvlatores** to pododdział rekonesansowy działający w obrębie jednostek wojskowych, która ma do wykonania specjalne zadania o szerokim zakresie od zwiadu po zapewnienie sukcesu armii jeszcze przed bitwą. Wykonywali swoje misje w małych oddziałach, aby skutecznie prowadzić wywiad. W ich skład mogli wchodzić nawet lokalni wojownicy, przewodnicy, którzy służyli w wojskach pomocniczych armii rzymskich. Głównym zadaniem było gromadzenie informacji dla legionów o aktywności wrogiej armii i warunkach terenowych, byli oddziałem rzymskiej armii, który miał zebrać jak najwięcej informacji o przeciwniku, jego wojskach i działaniach poprzez tajne operacje.

<p class="callout warning">!!! ARTYKUŁ WYMAGA EDYCJI I UZUPEŁNIENIA !!! </p>

### Zadania i obowiązki

Specvlatores to odpowiednik dzisiejszych „komandosów” do zadań specjalnych. Posiadają szeroki zakres obowiązków, jak przeprowadzenie:

- misji zwiadowczych (w tym konne dalekiego rozpoznania) i rozpoznania na trasie przemarszu Legionu i w miejscu jego operowania, meldując wszelkie podejrzenia, nieprawidłowości jak: zauważone pułapki, zagrożenia terenowe i żywiołowe, oraz przeszkody mające wpływ na przemarsz jednostek.
- przeczesywania okolicy w celu wykrycia wrogich sił, zebranie niezbędnych informacji o jej położeniu, aktywności i liczebności, jej słabe i silne strony.
- maszerują daleko przed czołem legionu zabezpieczając trasę i likwidując przeszkody terenowe, aby ułatwić przejście wojskom
- sabotażu wrogich machin, umocnień obozów czy innych strategicznych obiektów
- wyznaczają korzystne miejsce pod budowę obozu, który musi mieć zapewnione: 
    - źródło wody
    - naturalną obronę w postaci, np. położenia na wysokości, kamieniste zbocze…etc.
- przesłuchań i tortur jeńców / dezerterów w celu wydobycia potrzebnych informacji
- rozpowszechnianie plotek we wrogiej frakcji, szerzenie propagandy

### Budowa obozu

Specvlatores wytyczają miejsce, na którym zostanie wzniesiony obóz jeszcze nim nadejdą Legiony. Po obraniu terenu pod castrvm niezwłocznie we współpracy z cvstos castrorvm i Centurionem ustalają rozkład namiotów i przebieg umocnień. Następnie wraz z żołnierzami przystępują do nadzorowania przebiegu prac.

#### Tworzenie planów bitew i pokazów

Przed każda bitwą, Specvlatores informują i nakreślają plan sytuacyjny miejsca, na którym odbyć się ma starcie. Informują przede wszystkim o:

- ukształtowaniu terenu i sposoby jego wykorzystania na korzyść Legionów
- stan liczebny, mentalność, nawyki, rodzaje i morale wojsk przeciwnika
- możliwe miejsca zasadzek i ukrytych stanowisk wroga

#### Codzienne obowiązki

Szef wywiadu zarządza podległym mu oddziałem i organizuje minimum jedno działanie wywiadowcze dziennie (w wyjątkowo zagrożonych rejonach stacjonowania Legionu aż dwa razy dziennie), oraz dodatkowe misje wyznaczone przez dowództwo w ilości i zakresie ustalonym przez Centuriona lub Optio.

W porozumieniu z Tesserarivsem bazując na swojej wiedzy i raportach dotyczących zagrożeń w okolicy nakreśla szkic obrony obozu w nagłych sytuacjach wymagających zbrojnej interwencji. Wyznaczają miejsca zbiórki, stanowiska obronne, na które zostaną wysłane poszczególne Contvbernia i zadania specjalne jak ochrona cywilnej ludności pracujących w jej obrębie.

#### Spotkania sztabowe

Szef siatki wywiadu składa oficerom w Praetorivm raport sytuacyjny ze stanu bezpieczeństwa armii i zagrożeń występujących w okolicy. Informuje o wszelkich zmianach, podejrzanych aktywnościach w okolicy oraz proponowanej bezpiecznej trasy przemarszu.

### Linki zewnętrzne

# Optio Lvdorvm

### Opis sylwetki


Optio ludorvm jest odpowiedzialny za techniczną część przeprowadzenia Igrzysk Legionowych a także całościowe przygotowanie wszystkich potrzebnych do nich elementów.

### Zadania i obowiązki

#### W tygodniu przed Igrzyskami

Optio lvdorvm wraz z wybraną ekipą techniczną przygotowują techniczne rzeczy potrzebne do wykonywania poszczególnych konkurencji, przygotowują je w jednym miejscu by później były łatwo dostępne. Uczy ekipę na czym polegają poszczególne konkurencje, pilnuje by wiedzieli co trzeba mieć zrobione na każdą z nich oraz jaka ma miejsce po jakiej w celu sprawnego przygotowania się.

Każdemu z technicznych wybiera jedną z drużyn którą ten będzie się opiekował. Techniczni muszą przypominać swoim drużynom kiedy odbywają się igrzyska, co mają mieć ze sobą a także pomiędzy konkurencjami pilnują by drużyny szybko i sprawnie przygotowały się do następnej.

#### Zaraz przed igrzyskami

W dniu igrzysk optio lvdorvm wraz z ekipą techniczną zanoszą i przygotowują rzeczy potrzebne do przeprowadzenia konkurencji w pobliże areny, segreguję je odpowiednio by szybko i sprawnie wymieniać jedne z drugimi. Przypomina by każda z drużyn była w komplecie oraz by pamiętali o pojawieniu się na czas.

#### W trakcie igrzysk

Obowiązkami podczas samych igrzysk jest pilnowanie by konkurencje były sprawnie przygotowywane, nadzoruje technicznych którzy na bieżąco przypominają drużynom jaka jest następna konkurencja oraz co mają mieć gotowe. Najważniejszym aspektem jest czas, nie może mieć miejsca zbyt długa przerwa ani przestój pomiędzy zmaganiami. Dodatkowo podlicza punkty po każdej konkurencji do przekazania sędziemu, pilnuje czy zawodnicy nie łamią zasad a w takiej sytuacji dyskwalifikuje podejście.

#### Po igrzyskach

Zakończywszy tego dniowe zmagania, optio lvdorvm wraz z ekipą sprzątają arenę oraz znoszą wyposażenie w odpowiednie miejsce w obozie. Ważne jest przeliczenie czy nic po drodze się nie zgubiło lub zepsuło oraz wszystko jest poukładane. W przypadku awarii jakiegoś elementu, pilnuje by odpowiednie naprawy były wykonane jak najszybciej.

### Ekipa techniczna

Potrzebnych jest ośmiu technicznych

\- 4 technicznych drużynowych- każdy przydzielony do konkretnego zespołu, pomagają przygotować arenę pod konkurencję oraz pilnują by zespoły wiedziały na czym polega dana konkurencja oraz były wcześniej przygotowane (wybór zawodników, odpowiedni ubiór lub jego brak…)

\- 4 technicznych publicznościowych- każdy przydzielony do<span class="Apple-converted-space"> </span>publiczności, pomagają zagrzewać poszczególne drużyny podczas<span class="Apple-converted-space"> </span>konkurencji, rozdają kolorowe transparenty oraz sztandary oraz pilnują by na zakończenie wszystkie zostały oddane

### Drużyny i zawodnicy

Do igrzysk wyznacza zespoły z przypisanym jednym z kolorów (Avrati, Prasini,<span class="Apple-converted-space"> </span>Rossati, Venetii), każdy zespół musi mieć pięciu zawodników plus<span class="Apple-converted-space"> </span>znakowego ze sztandarem drużyny. Zawodnicy muszą przyjść w pełnym wyposażeniu, przynajmniej jeden musi mieć hełm, miecz, pas oraz tarczę. Jeśli występuje drużyna z publiczności, zarówno znak jak i wyposażenie muszą przygotować techniczni, przede wszystkim odpowiedzialny za nich członek ekipy.

### Przedmioty potrzebne do konkurencji

Przywożone przez nas- Piłki, 4 pary nart, 3 długie i grube liny, pacynki, chochoł, opaski na<span class="Apple-converted-space"> </span>oczy, kijki, kukła centuriona, 16 małych okręgów z liny

Do przygotowania na miejscu- walcowate pieńki w ilości odpowiedniej by ułożyć z nich kilkumetrową trasę, "most"

### Opis konkurencji

#### Narty

Na przygotowanych na lini startu nartach ustawia się 5 zawodników, chorąży wraz ze znakiem stoi za nimi. Zawodnicy mają za zadanie dojść do chochoła, okrążyć go i wrócić na linię startu. Koniec następuje gdy cała długość nart drużyny przekroczy linię startu. W trakcie wyścigu dozwolone jest przeszkadzanie innym drużynom, przepychanki itp.

Wymagane przedmioty: cztery pary nart, lina do oznaczenia linii start-meta, chochoł do okrążenia

#### Rzut centurionem

Na zamianę na linii startu ustawia się po czterech zawodników z zespołu. Chwytając za każdą z kończyn kukły rzucają ją jak najdalej, nie przekraczając linii startu. Po pomiarze odległości (liczonej fallusem kukły) techniczni wskazują chorążemu danej drużyny by za pomocą sztandaru wskazywali odległość rzutu na linii bocznej. Gdy wszystkie drużyny rzucą pierwszy raz, mają okazję poprawić swój wynik w drugim rzucie. Technika drugiego rzutu jest dowolna, miłą wstawką od drużyn jest komediowe podejście przy drugiej próbie.

Wymagane przedmioty: kukła centuriona, lina do oznaczenia lini rzutu oraz lina do oznaczenia odległości rzutu

#### Ślepiec

Jeden zawodnik z każdej drużyny ma zawiązane oczy a reszta drużyny nie przekraczając lini startu krzyczy mu wskazówki jak ma trafić do swojego wyposażenia (hełm, tarcza, pas i miecz) a następnie do centuriona. Zawodnicy muszą cały czas mieć zawiązane oczy, muszą ubrać się w wymienione elementy wyposażenia a koniec gry następuje dopiero po przytuleniu centuriona spacerującego lub stojącego na arenie.<span class="Apple-converted-space"> </span>

<span class="Apple-converted-space">Wymagane przedmioty: lina do oznaczenia lini startu oraz w przypadku drużyny z publiczności wyposażenie dla niej</span>

#### Kawaleria/konie

Czterech zawodników z każdej drużyny rozbiera się jak najbardziej (żadnych butów oraz ostrych lub twardych elementów). Dobrani w dwie pary, jeden zawodnik wskakuje na barana drugiego i na znak ruszają przeciwko przeciwnej drużynie. Zawodnicy muszą zrzucić obu jeźdźców przeciwnej drużyny (jeździec nie może dotknąć ziemi). Wygrywa drużyna z ostatnim jeźdźcem na swoim koniu. Po dwóch pierwszych walkach, następuje gra o trzecie miejsce (przegrane drużyny z poprzednich dwóch walk) a następnie o pierwsze (zwycięskie drużyny z dwóch pierwszych walk).

Wymagane przedmioty: brak

#### Pontes longi

Na arenie układamy kilkumetrową trasę z pieńków. Drużyny po kolei przebiegają po niej unikając technicznych którzy za pomocą pacynek oraz piłek starają się ich zrzucić z trasy. Zawodnik który dotknie ziemi przed linią końcową zostaje zdyskwalifikowany. Po pierwszej turze drużyny mają drugie podejście, sugerujemy podejście komediowe przy drugiej próbie.

Wymagane przedmioty: pieńki, lina do oznaczenia startu, lina do oznaczenia mety, lina do oznaczenia miejsca dla przeszkadzających technicznych, piłki oraz pacynki dla przeszkadzaczy.

#### Kręcioł

Na lini startu zawodnicy przykładają czoło do kija trzymanego w rękach tak by drugi jego koniec dotykał ziemi. Na znak zawodnik z każdej drużyny robi dziesięć obrotów dookoła własnej osi, podnosi z ziemi okrąg z liny i biegnie w kierunku chochoła. Nakłada okrąg na niego i wracana linię startu. Gdy przekroczy linię następny zawodnik z drużyny startuje i robi to samo. Koniec następuje gdy ostatni zawodnik z drużyny przekroczy linię.

Wymagane przedmioty: lina do oznaczenia startu, chochoł, 16 okręgów z liny do zarzucenia na chochoła, 4 kijki

### Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Optio Carceris

### Opis sylwetki


**Optio carceris** podoficer odpowiedzialny za nadzór nad więzieniem wojskowym (*carcer*) oraz pilnowanie więźniów.

Do obowiązków *optio carceris* należało m.in. strzeżenie zatrzymanych żołnierzy i jeńców, organizacja wart przy więzieniu oraz wykonywanie poleceń związanych z dyscypliną wojskową. Funkcja ta odzwierciedlała rozbudowaną administrację i ścisły system dyscypliny w legionach rzymskich.

### Zadania i obowiązki

W trakcie kampanii Optio Carceris bezpośrednio podlega Centvrio, nadzoruje wszystkie aspekty działania obozu


#### Raportowanie

1. Optio carceris bierze udział w naradach i odprawach sztabowych rano i/lub wieczorem, które zwyczajowo odbywają się w namiocie centvriona.

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Scriba

### Opis sylwetki


**Scribae** – skrybowie i urzędnicy kancelaryjni pracujący w **praetorium**, czyli sztabie dowódcy legionu. Należeli do personelu administracyjnego odpowiedzialnego za prowadzenie dokumentacji wojskowej i urzędowej.

Do ich obowiązków należało sporządzanie rozkazów, raportów, list żołdu, ewidencji żołnierzy oraz korespondencji sztabowej. Skrybowie odgrywali ważną rolę w funkcjonowaniu rzymskiej administracji wojskowej, która opierała się na rozbudowanym systemie pisemnych poleceń i sprawozdań.

**Scribae** byli zazwyczaj wykształconymi żołnierzami lub wyzwoleńcami posiadającymi umiejętność czytania i pisania po łacinie. Choć nie pełnili funkcji bojowych, stanowili istotny element zaplecza organizacyjnego legionu i aparatu dowodzenia.

### Zadania i obowiązki

Do obowiązku **scriba** należy wszelkie zapisywanie na papirusie potrzebnych materiałów takich jak np. lista wojska.

### Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Cornicvlarivs

### Opis sylwetki


**Cornicularius** -starszy urzędnik wojskowy i administracyjny, pełniący funkcję głównego pomocnika dowódcy legionu, namiestnika lub wysokiego oficera. Należał do grona najważniejszych podoficerów sztabowych (**principales**) i odpowiadał za organizację pracy kancelarii oraz nadzór nad personelem administracyjnym.

Do obowiązków **cornicularius** należało prowadzenie dokumentacji wojskowej, kontrola rozkazów i raportów, nadzór nad skrybami oraz koordynowanie spraw administracyjnych jednostki. Funkcja ta miała duże znaczenie w codziennym funkcjonowaniu armii rzymskiej, której sprawność opierała się na rozbudowanej biurokracji wojskowej.

Stanowisko często powierzano doświadczonym żołnierzom o wysokich kwalifikacjach organizacyjnych i piśmienniczych. **Cornicularii** mogli służyć zarówno przy dowódcach legionów, jak i w administracji prowincjonalnej, gdzie pełnili rolę zaufanych urzędników wojskowych.

### Zadania i obowiązki

W trakcie kampanii Optio Carceris bezpośrednio podlega Centvrio, nadzoruje wszystkie aspekty działania obozu

#### Raportowanie

1. Optio carceris bierze udział w naradach i odprawach sztabowych rano i/lub wieczorem, które zwyczajowo odbywają się w namiocie centvriona.

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Cornicen

### Opis sylwetki


**Cornicen** – wojskowy trębacz, odpowiedzialny za przekazywanie sygnałów dźwiękowych za pomocą zakrzywionego rogu zwanego **cornu**. Należał do personelu pomocniczego legionu i odgrywał ważną rolę w dowodzeniu oraz utrzymaniu dyscypliny na polu bitwy i w obozie wojskowym.

Do obowiązków **cornicena** należało sygnalizowanie rozkazów dotyczących marszu, ataku, odwrotu, zmiany szyku oraz codziennych czynności obozowych. Dźwięki instrumentu umożliwiały szybkie przekazywanie poleceń na dużą odległość, zwłaszcza w warunkach bitewnego hаłasu.

**Cornicines** byli specjalnie szkolonymi żołnierzami o istotnym znaczeniu dla sprawnej komunikacji w legionach rzymskich. W ikonografii przedstawiano ich często z dużym, półkolistym rogiem opartym na ramieniu.

### Zadania i obowiązki

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne

# Tvbicen



# Capsarivs

### Opis sylwetki


**Capsarii** – sanitariusze i pomocnicy medyczni, odpowiedzialni za udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom na polu bitwy oraz w obozach wojskowych. Nazwa pochodzi od **capsa** – pojemnika lub torby, w której nosili bandaże, narzędzia i środki medyczne.

Do obowiązków **capsarii** należało opatrywanie ran, transport rannych oraz wspieranie lekarzy wojskowych (**medici**) podczas zabiegów i leczenia. Działali zarówno w trakcie walk, jak i w lazaretach legionowych (**valetudinaria**), stanowiąc ważny element rzymskiego systemu opieki medycznej.

**Capsarii** byli zwykle żołnierzami posiadającymi podstawowe przeszkolenie medyczne. Ich obecność w legionach świadczy o wysokim poziomie organizacji rzymskiej armii i rozwiniętym podejściu do leczenia rannych żołnierzy.

### Zadania i obowiązki

#### Raportowanie

###   
Do dyskusji i opracowania

### Linki zewnętrzne