Tribvnvs Angvsticlavivs Stanowisko Tribvnvs Militvm Angvsticlavivs (dosł. „trybun wojskowy o wąskim pasie”) było jednym z filarów dowództwa legionowego w okresie cesarstwa. Był to oficer stanu ekwickiego ( ordo equester ), należący do głównego sztabu legionu, podległy Legatowi Legionu ( Legatvs Legionis) i współpracujący z Tribvnvs Laticlavivs (przedstawiciel rodu patrycjuszy na stażu) oraz Prefektem obozu ( Praefectus Castrorum) . W praktyce Tribvnvs Angvsticlavivs był zawodowym oficerem, którego doświadczenie i znajomość życia wojskowego miały kluczowe znaczenie dla funkcjonowania legionu. Władza w Rzymskiej armii opierała się o tzw. “Imperium” (od łac.“imperare” 'rozkazywać; rządzić'), który z definicji był najwyższym i suwerennym zakresem władzy wojskowej, cywilnej i religijnej wyższych urzędników w starożytnym Rzymie przyznawaną formalnie przez lud (w Republice) lub przez Cesarza (w Pryncypacie). Obejmowało ono: dowództwo wojskowe (imperium militiae) najwyższą jurysdykcję karną, w tym prawo wydawania wyroków śmierci prawo wydawania rozkazów wiążących wszystkich obywateli prawo przymusu (coercitio maior) Każda z osób dzierżących imperium mogła decydować o życiu lub śmierci i orzekała najwyższe kary. Oficerowie poniżej Legata tacy jak Trybun, czy Prefekt obozowy nie posiadali władzy na poziomie “Imperium”, bo pełnili funkcje z poziomu urzędnika wojskowego, a nie z poziomu magistratu. Każde ich działanie było subdelegowane przez tego Legata, któremu podlegali. Zamiast imperium dysponowali oni tzw . Potestas.  Potestas Trybuna obejmowała: dowodzenie wydzielonymi oddziałami (kohorty, vexillatio) nadzór administracyjny i dyscyplinarny prawo wydawania rozkazów żołnierzom w imieniu Legata ograniczoną coercitio minor (np. kary porządkowe), bowiem najwyższe kary (jak kara śmierci) leżała w decyzji osoby posiadającej “Imperium” OBOWIĄZKI GŁÓWNE: Trybun wykonywał funkcje administracyjne i dyscyplinarne do których zaliczano: nadzorowanie warowni i wart ( cvstodiae ), wydawanie haseł nocnych ( signa nocturna ), kontrola musztry i kar ( disciplina militaris ), przygotowywanie raportów ( tabvlae divrnae ), egzekwowanie wyroków Do głównych zadań Trybuna należało: nadzór nad szkoleniem, dyscypliną żołnierzy porządkiem w obozie, oraz przy współpracy z Praefectvs Castrorvm potrzebną logistyką  bezpośrednio dowodził częścią legionu w ramach działań taktycznych prowadzenie ewidencji i list stanu legionu ( tabvlae legionis ), kontrola wypłat żołdu ( stipendium ) i premii ( praemia militiae ), rozliczanie zaopatrzenia i uzbrojenia , koordynacja komunikacji wewnątrz legionu – odbieranie i przekazywanie rozkazów Legata, wydawanie i odbieranie haseł nocnych (signa nocturna) – systemu komunikacyjnego, który wg Polibiusza (VI.34) polegał na przekazywaniu tabliczki z rozkazem od manipułu do manipułu, prowadzenie raportów dziennych ( relationes diurnae ) i meldunków o stanie zdrowia, gotowości i dyscypliny, uczestnictwo w radzie wojennej ( consilivm militare ) wraz z Legatem, Prefektem obozu i Centurionami seniorami ( primipilares ). OBOWIĄZKI TAKTYCZNE: W działaniach wojennych Trybunowie Angvsticlavii pełnili rolę dowódców odcinkowych lub koordynatorów kohort, byli niezbędnym ogniwem w strukturze dowodzenia. Nie dowodzili samodzielnie jak Legaci, ale ich decyzje często decydowały o skuteczności taktycznej całego legionu. Ich zadania obejmowały: nadzór nad utrzymaniem szyku i formacji Legionu (np. acies triplex lub acies duplex ), dowodzenie kohortą lub grupą kohort, reagowanie na zagrożenia lokalne i rozkazy Legata, utrzymywanie morale i dyscypliny w trakcie walki, kontrolę rotacji żołnierzy i rezerw, sygnalizację manewrów poprzez signa i tvbae . Każdy Trybun jako oficer średniego szczebla miał pod swym zarządzeniem: przynajmniej jedną kohortę 2 kohorty w szyku legionu na polu bitwy (~1000 ludzi), lub jedna cohortes milliariae np. pierwsza kohorta Legionu kohortę pomocniczą (avxilia) w tym mieszane oddziały konnych i piechoty ( cohors eqvitata ) lub wydzielony oddział kilku kohort do różnych zadań, które z racji swej skali (są często znacznie mniejsze niż Legion) nie wymagają powołania Legata do jego operowania OBOWIĄZKI W OBOZIE (CASTRVM): W obozie ( castrum ), który stanowił serce życia legionowego, trybunowie mieli swoje kwatery w pobliżu praetorium – namiotu dowódcy armii. Główną rolą oficera w rzymskim obozie jest nadzorowanie zleconych prac. Żołnierze pod okiem Centurionów toczyli rywalizację między swoimi jednostkami w wyścigu wykonanych rozkazów. Żołnierze próbowali się przypodobać swoim bezpośrednim przełożonym, a Centurionowie swoim Trybunom, a ci Legatom. W ramach Castrvm Trybun dodatkowo zajmował się: wyznaczaniem wart i patroli ( stationarii, vigiliae ), przeprowadzanie zaciągu do wojska kontrolą fortyfikacji i bram ( porta praetoria, porta decumana etc ), nadzorem nad magazynami ( horrea, armamentaria ), oraz organizacją codziennych odpraw ( contiones ). inspekcja i kontrola kohort – codziennie o świcie ( prima vigilia ), nadzór nad szkoleniem bojowym i musztrą ( disciplina militaris ), uczestnictwo w radach wojennych ( consilium ), ocena raportów centurionów oraz weryfikację list żołdu, ekwipunku i zapasów, utrzymanie morale i organizację odczytów rozkazów ( edicta ). Trybun pełnił funkcję publiczną – rekrutował żołnierzy do armii, przeprowadzał zaciąg do armii spośród obywateli i nie-obywateli, nadzorował proces ich wcielania w korpusy armi oraz powstawania nowych jednostek. W imieniu Legata przewodził przeglądom oddziałów ( recognitio ) i weryfikował ich stan gotowości. Trybun jako strażnik porządku i dyscypliny przy pierwszym postawieniu obozu przez nowo powstałą jednostkę (Legion lub Auxilia) lub przed rozpoczęciem kampanii odbiera od każdego uczestnika przysięgę Wojsko w celu utrzymania jakości i motywacji musiało mieć zapewnione odpowiednie wyżywienie, opiekę oraz szkolenie. Wszystkie te aspekty musieli koordynować Trybuni, bo od sprawności Legionistów zależało powodzenie wypraw wojennych. Żołnierz nie tylko stawiał czoła przeciwnikowi i potencjalnym ranom jakie odnosił w boju, ale również musiał radzić sobie z chorobami, trudnymi warunkami pogodowymi, kryzysami, załamaniem morale. Trybun był także odpowiedzialny za właściwe rozmieszczenie straży ( stationes ) i bezpieczeństwo obozu nocą . We współpracy z Centvrio, Optio ustalali plan obrony obozu, zasady funkcjonowania wart, a wszelkie te ustalenia poprzez Tesserarivsa były wprowadzane w czyn. Dyscyplina i władza sądowa Trybun był przedstawicielem Legata w zakresie dyscypliny: miał prawo zwoływać sądy wojskowe i wydawać wyroki za tchórzostwo, niesubordynację, pijaństwo czy dezercję. W tym ujęciu Tribvnvs Militvm był jednocześnie oficerem i sędzią wojskowym, co pokazuje, jak mocno łączyły się wówczas aspekty prawne i militarne służby. Kary nie tyczyły się jednak tylko żołnierzy, a obejmowała również podoficerów: Centurionów, Optionów i im podległych jako osób odpowiedzialnych za działanie i dyscyplinę jednostki. Wszystkie zasądzone kary opierają się na “potestas” Trybuna, który je wymierza z upoważnienia Legata lub Prefekta. Do najcięższego kalibru przewinień należała dezercja, utrata sztandarów lub znaków, czy ucieczka całej jednostki z pola bitwy niezależnie od okoliczności i przewagi wroga jeśli nie było zgody dowódcy na odwrót. Często jedyną słuszną karą za to była śmierć i hańba poprzez zapomnienie. Podejście to sprawiło, że nieustępliwość legionistów zależała nie tylko od dyscypliny i ich żelaznej woli oraz chęci wygrania, co od strachu przed własnymi dowódcami i dotkliwymi karami jakie się wiązały z tym. Żołnierze bardziej się bali swoich dowódców niż wroga po drugiej stronie pola bitwy. Poza karami bywały jednak również zobowiązania do nagradzania czynów godnych pochwały od publicznych pochwał słownych i uznania towarzyszy po nagrody materialne czy pieniężne.