Warto przy okazji zaznaczyć, że rekonstruując legion z I w. n.e. staramy się wymawiać słowa, tak jak wymawiali je ówcześni. Korzystamy przy tym z zasad wymowy tzw. łaciny restytuowanej (latina restituta). Stąd podczas naszych rozmów usłyszycie raczej: kenturio, salłe i kajsar... zamiast centurio, salwe i cezar. Przyswojenie sobie zasad wymowy ułatwi poprawne czytanie poniższych zwrotów łacińskich.
## Komendy #### ZBIÓRKA **Milites! Ad arma!** - Żołnierze! Do broni! Alarm! **Signifer veni** - Chorąży staw się **Ad signvm / Ad signa venite** - Do znaku / do znaków stawcie się; Zbiórka! **Avdite me** - Słuchajcie mnie **Silentivm!** - Cisza! **State** - Baczność **Laxate** - Spocznijcie **Envmerate** - Odliczcie **Ad dvos / tres nvmerate** - Do dwóch / trzech odliczcie **Enominate** - Podajcie imiona **Adsvm** - Obecny **Acies** - Linia, szyk bojowy **Vnvs ordo** - Jeden szereg **Dvo / tres ordines facite** - Dwa / trzy szeregi utwórzcie **Primvs / secvndvs / novissimvs ordo** - Pierwszy / drugi / ostatni szereg **Agmen** - Kolumna marszowa **Dvos / tres agmina facite** - Dwie / trzy kolumny utwórzcie **Vnvs / dvo / tres passvs (gradvs) procedite** - Jeden / dwa / trzy podwójne (pojedyncze) kroki naprzód **Qvattvor / qvinqve / sex passvs (gradvs) recidite** - Cztery, pięć, sześć podwójnych (pojedynczych) kroków w tył **Salvtate** - Salutujcie **Spectate ad frontem** - Patrzcie na wprost **Spectate ad dextram / sinistram** - Patrzcie na prawo / lewo **Dirigite** - Wyrównajcie **Dirigite ad dextram / sinistram** - Wyrównajcie do prawej / lewej **Arma (scvta / pila) svrsvm / deorsvm** - Broń (tarcze / oszczepy) w górę / w dół **Arma (scvta / pila) deponite / svmite** - Broń (tarcze / oszczepy) odłóżcie / podnieście **Abite** - Rozejść się #### W MARSZU I W BOJU **In aeqvatis passibvs / Sine passvs pergite **- Równym krokiem / bez kroku wymaszerować **Ad dextram / sinistram vertite** - Obróćcie się w prawo / lewo **Convertite** - Odwróćcie się **Dvplicate** - Podwajaj szyk **In acie ad dextram / sinistram pergite** - Szykiem idźcie \[rotujcie\] na prawo / lewo **In agmine ad dextram / sinistram vertite** - Kolumną skręćcie w prawo / lewo **Ad signvm ad dextram / sinistram pergite** - Za znakiem idzcie w prawo / lewo **Ad Optionem / Centvrionem pergite** - Za Optio / Centurio podążajcie **In loco calcate** - Maszerujcie w miejscu **Recta** - Na wprost **Consistite** - Zatrzymajcie się **Conglobate / Densate** - Zacieśnić **In agmine / ordinibvs laxate** - W kolumnie / szeregach rozluźnijcie **In agmine / ordinibvs densate** - W kolumnie / szeregach zacieśnijcie **Sine principalibvs pergite** - Bez oficerów maszerujcie **Transite** - Wymińcie się ; *opisowo :* lewe skrzydło skręca o 90 stopni w prawo, a prawe skrzydło o 90 stopni w lewo i przechodzą przez siebie **Mvta locvm** - Zmieniaj miejsce; *opisowo:* zmiana kierunku czoła formacji o 180 stopni, każdy żołnierz indywidualnie **In duas partes separate** - Na dwie części podzielcie się; *opisowo:* prawa i lewa strona formacji rozdziela się, obraca na zewnątrz o 90 stopni i maszeruje w przeciwne strony **Gladios stringite** - Wyjmijcie miecze **Gladios recondite** - Schowajcie miecze **Pila praeparate** - Przygotujcie oszczepy \[do rzutu\] **Pila iacite** - Rzućcie oszczepy **Pila infigite** - Wbijcie oszczepy w ziemię **Retro** - Powtórka; *opisowo:* wróć do poprzedniego ustawienia **Cvrrite** - Biegnijcie **Accelerate** - Przyspieszcie **Tardate** - Zwolnijcie **Pvgna! Praeparate!** - Bitwa \[starcie\]! Przygotujcie się! **Porro!** - Do ataku! \[Huzia na Józia\]! #### FORMACJE **Testvdinem formate / deformate** - Żółwia sformować / rozformować **Cvnevm formate** - Formować klin **Orbem formate** - Formować szyk kołowy **Pontem formate** - Formować rampę **Ad orbem!** - Do koła! **Scvta castrorvm formate** - Ściana tarcz #### W OBOZIE **Adportate aqvam / lignvm** - Przynieście wodę / drewno opałowe **Date aqvam / lignvm** - Podajcie wodę / drewno opałowe **Nvntio me! Mvnvs factvm** - Melduję się! Zadanie wykonane **Me volo campvm / latrinam / tentorivm / silvam ire** - Chciałbym na plac / do toalety / namiotu / lasu iść **Permitto / Non permitto** - Zezwalam / Nie zezwalam **Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam** - Warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny **Svrgite!** - Pobudka! \[ale także: Wstańcie, Podnieście się, np. z ziemi\] **Dormite** - Idźcie spać **Cantate** - Śpiewajcie **Omnes tirones / milites** - Wszyscy rekruci / żołnierze **Laborate** - Pracujcie **Sedete** - Siadajcie **Videte** - Oglądajcie, Patrzcie **Tentoria stativte / detendite** - Namioty spakujcie / rozstawcie **In tentorium** **/ tentoria** - Do namiotu / namiotów **Extingvite lvmina** - Zgaście światła **Orate** - Módlcie się Poznanie tych wszystkich zwrotów i poprawne ich wykonywanie nie oznacza wcale końca nauki łaciny dla rekruta. Ciężko na naszych spotkaniach obejść się bez podstawowej znajomości liczebników rzymskich, tak głównych, jak i porządkowych, a w szczególności łacińskich nazw wszystkich elementów uzbrojenia i wyposażenia obozu. Zapraszamy do zapoznania sie z kolejnymi artykułami [w dziale z jęzkiem łacińskim](http://wiki.legioxxirapax.com/shelves/vi-lingva-latinorvm "V - LINGVA LATINORVM").