Komendy Legio XXI Rapax

Informacje ogólne 
 Poniżej prezentujemy wybrane komendy rzymskie po łacinie, używane przez Legio XXI Rapax zarówno podczas musztry, jak i  w trakcie innych zadań obozowych oraz w boju. Komendy zostały pogrupowane wg częstości ich występowania. Co nie oznacza, że nie mogą być użyte w innych sytuacjach. Przykładowo oficer może nakazać śpiewać żołnierzom zarówno w marszu jak i w obozie, a obroty można wykonywać w miejscu na zbiórce, jak i podczas przemarszu. 
 Warto przy okazji zaznaczyć, że rekonstruując legion z I w. n.e. staramy się wymawiać słowa, tak jak wymawiali je ówcześni. Korzystamy przy tym z zasad wymowy tzw. łaciny restytuowanej (latina restituta). Stąd podczas naszych rozmów usłyszycie raczej: kenturio, salłe i kajsar... zamiast centurio, salwe i cezar. Przyswojenie sobie zasad wymowy ułatwi poprawne czytanie poniższych zwrotów łacińskich. 
 Komendy 
 ZBIÓRKA 
 Milites! Ad arma! - Żołnierze! Do broni! Alarm! Signifer veni - Chorąży staw się Ad signvm / Ad signa venite - Do znaku / do znaków stawcie się; Zbiórka! Avdite me - Słuchajcie mnie Silentivm! - Cisza! State - Baczność Laxate - Spocznijcie Envmerate - Odliczcie Ad dvos / tres nvmerate - Do dwóch / trzech odliczcie Enominate - Podajcie imiona Adsvm - Obecny Acies - Linia, szyk bojowy Vnvs ordo - Jeden szereg Dvo / tres ordines facite - Dwa / trzy szeregi utwórzcie Primvs / secvndvs / novissimvs ordo - Pierwszy / drugi / ostatni szereg Agmen - Kolumna marszowa Dvos / tres agmina facite - Dwie / trzy kolumny utwórzcie Vnvs / dvo / tres passvs (gradvs) procedite - Jeden / dwa / trzy podwójne (pojedyncze) kroki naprzód Qvattvor / qvinqve / sex passvs (gradvs) recidite - Cztery, pięć, sześć podwójnych (pojedynczych) kroków w tył Salvtate - Salutujcie Spectate ad frontem - Patrzcie na wprost Spectate ad dextram / sinistram - Patrzcie na prawo / lewo Dirigite - Wyrównajcie Dirigite ad dextram / sinistram - Wyrównajcie do prawej / lewej Arma (scvta / pila) svrsvm / deorsvm - Broń (tarcze / oszczepy) w górę / w dół Arma (scvta / pila) deponite / svmite - Broń (tarcze / oszczepy) odłóżcie / podnieście Abite - Rozejść się 
 W MARSZU I W BOJU 
 In aeqvatis passibvs / Sine passvs pergite - Równym krokiem / bez kroku wymaszerować Ad dextram / sinistram vertite - Obróćcie się w prawo / lewo Convertite - Odwróćcie się Dvplicate - Podwajaj szyk In acie ad dextram / sinistram pergite - Szykiem idźcie [rotujcie] na prawo / lewo In agmine ad dextram / sinistram vertite - Kolumną skręćcie w prawo / lewo Ad signvm ad dextram / sinistram pergite - Za znakiem idzcie w prawo / lewo Ad Optionem / Centvrionem pergite - Za Optio / Centurio podążajcie In loco calcate - Maszerujcie w miejscu Recta - Na wprost Consistite - Zatrzymajcie się Conglobate / Densate - Zacieśnić In agmine / ordinibvs laxate - W kolumnie / szeregach rozluźnijcie In agmine / ordinibvs densate - W kolumnie / szeregach zacieśnijcie Sine principalibvs pergite - Bez oficerów maszerujcie Transite - Wymińcie się ; opisowo : lewe skrzydło skręca o 90 stopni w prawo, a prawe skrzydło o 90 stopni w lewo i przechodzą    przez siebie Mvta locvm - Zmieniaj miejsce; opisowo:   zmiana kierunku czoła formacji o 180 stopni, każdy żołnierz indywidualnie In duas partes separate  - Na dwie części podzielcie się; opisowo: prawa i lewa strona formacji rozdziela się, obraca na zewnątrz o 90 stopni i maszeruje w przeciwne strony Gladios stringite - Wyjmijcie miecze Gladios recondite - Schowajcie miecze Pila praeparate - Przygotujcie oszczepy [do rzutu] Pila iacite - Rzućcie oszczepy Pila infigite - Wbijcie oszczepy w ziemię Retro - Powtórka; opisowo: wróć do poprzedniego ustawienia Cvrrite - Biegnijcie Accelerate - Przyspieszcie Tardate - Zwolnijcie Pvgna! Praeparate! - Bitwa [starcie]! Przygotujcie się! Porro! - Do ataku! [Huzia na Józia]! 
 FORMACJE 
 Testvdinem formate / deformate - Żółwia sformować / rozformować Cvnevm formate - Formować klin Orbem formate - Formować szyk kołowy Pontem formate - Formować rampę Ad orbem! - Do koła! Scvta castrorvm formate - Ściana tarcz 
 W OBOZIE 
 Adportate aqvam / lignvm - Przynieście wodę / drewno opałowe Date aqvam / lignvm - Podajcie wodę / drewno opałowe Nvntio me! Mvnvs factvm - Melduję się! Zadanie wykonane Me volo campvm / latrinam / tentorivm / silvam ire - Chciałbym na plac / do toalety / namiotu / lasu iść Permitto / Non permitto - Zezwalam / Nie zezwalam Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam - Warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny Svrgite! - Pobudka! [ale także: Wstańcie, Podnieście się, np. z ziemi] Dormite - Idźcie spać Cantate - Śpiewajcie Omnes tirones / milites - Wszyscy rekruci / żołnierze Laborate - Pracujcie Sedete - Siadajcie Videte - Oglądajcie, Patrzcie Tentoria stativte / detendite - Namioty spakujcie / rozstawcie In tentorium / tentoria - Do namiotu / namiotów Extingvite lvmina - Zgaście światła Orate - Módlcie się 
 
 Poznanie tych wszystkich zwrotów i poprawne ich wykonywanie nie oznacza wcale końca nauki łaciny dla rekruta. Ciężko na naszych spotkaniach obejść się bez podstawowej znajomości liczebników rzymskich, tak głównych, jak i porządkowych, a w szczególności łacińskich nazw wszystkich elementów uzbrojenia i wyposażenia obozu.  Zapraszamy do zapoznania sie z kolejnymi artykułami w dziale z jęzkiem łacińskim .