Nvmerales - liczebniki
O liczebnikach
Teoretycznie juz o tym bylo w innym temacie.... ale jest to tak podstawowy element, który nalezy sobie przyswoic, ze porusze go ponownie.
Znac nalezy zarowno te głowne (cardinal), jak i te porzadkowe (ordinal).
Tych ostatnich bedziemy uzywac na przyklad przy rozdzielaniu wart.
Z racji coraz wiekszej ilosci zolnierzy na imprezach warto nauczyc sie liczebnikow do liczby 30 wlacznie.
Warto zauwazyc, ze:
- przy liczebnikach glownych tylko te, ktore zawieraja w sobie wyraz (jeden, dwa, trzy) maja odzielne formy dla odzielnych rodzajow rzeczownikow.
Np:
vnvs gladivs (meski) ;
vna lorica (zenski);
vnvm pilvm (nijaki)
Ale ...
qvattvor gladii ;
qvattvor loricae ;
qvattvor pila
W tym ostatnim powyzszym słupku sa podane liczby mnogie uzytych wczesniej rzeczownikow, ale jak widac sam poprzedzajacy liczebnik pozostaje bez zmian dla wszystkich wyrazow bez znaczenia jaki jest jego rodzaj.
- przy okazji liczb porzadkowych, wszystkie z nich (juz nie tylko pierwsze trzy, jak powyzej) maja koncowki zgodne z rodzajem rzeczwonika jaki opisuja :
np:
secvndvs ordo (drugi szereg) - meski;
secvnda hora (druga godzina) - zenski;
secvndvm pilvm (drugi oszczep) - nijaki
tak samo dalej ..
qvintvs ordo (piąty szereg)
qvinta hora (piąta godzina)
qvintvm pilvm (piąty oszczep)
KOMENDY ZWIAZANE Z LICZEBNIKAMI
Poza tak oczywistymi potrzebami, jak prosba o iles sztuk "tego czy tamtego" nie rzadko bedziemy potrzebowac liczebnikow do:
- numerowania zolnierzy
Po komendzie Numerate - Odliczcie liczymy sie uzywajac liczebnika glownego, wykrzykujac kolejno : vnvs, dvo, tres, qvattvor, ... etc
Po komendzie Ad dvos nvmerate - Do dwóch odliczcie liczymy do dwóch .. na przemian .. .vnvs, dvo, vnvs, dvo, vnvs, dvo ... etc
Podobnie .... Ad tres nvmerate .. Do trzech odliczcie
Przy okazji uwaga, bo czesto to jest mylone ..... dwa po lacinie to jest dvo ..... a dvos to jest = dwóch (wg odmiany, ktorej nie bede tu podawal , zeby nie zamieszac w glowie). Przy odliczaniu siebie zawsze uzywamy DVO .... zadnego mi tam "S" nie wstawiac na koncu.
Tak jak powyzej : vnvs, dvo, vnvs, dvo, vnvs, dvo .... etc
- numerowania szeregów
vnvs ordo - jeden szereg
dvo ordines - dwa szeregi
tres ordines - trzy szeregi
etc....
Ale ..
primvs ordo - pierwszy szereg
secvndvs ordo - drugi szereg
tertivs ordo - trzeci szereg
.
.
novissimvs ordo - ostatni szereg
Komendy przykładowe:
Primvs ordo vnvs passvs procedite - pierwszy szereg jeden krok naprzod
secvndvs ordo sex passvs recidite - drugi szereg sześć kroków w tył
- numerowania wart i godzin ich wystepowania
Excvbia /ae - warta / y
Ab - od
Ad - do
Hora - godzina
I na przykład:
Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam - warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny
Excvbia secvnda ab qvarta ad qvintam horam - warta druga od czwartej do piatej godziny
Excvbia tertia ab qvinta ad septam horam - warta trzecia od piatej do siodmej godziny
etc
Warto zauwazyc ze przy słowie "ab" liczebnik wystepuje w takiej samej formie jak w mianowniku w tabelce .. a przy slowku "ad" zmienia sie jego forma.... Ten tajnik ... czyli deklinacje poznamy pozniej.
- numerowania namiotów
Tabernacvlvm - namiot
primvm tabernacvlvm - pierwszy namiot
secvndvm tabernacvlvm - drugi namiot
etc