Tribvnvs Angvsticlavivs
Stanowisko Tribvnvs Militvm Angvsticlavivs (dosł. „trybun wojskowy o wąskim pasie”) było jednym z filarów dowództwa legionowego w okresie cesarstwa. Był to oficer stanu ekwickiego (ordo equester), należący do głównego sztabu legionu, podległy Legatowi Legionu (Legatvs Legionis) i współpracujący z Tribvnvs Laticlavivs (przedstawiciel rodu patrycjuszy na stażu) oraz Prefektem obozu (Praefectus Castrorum).
W praktyce Tribvnvs Angvsticlavivs był zawodowym oficerem, którego doświadczenie i znajomość życia wojskowego miały kluczowe znaczenie dla funkcjonowania legionu.
Władza w Rzymskiej armii opierała się o tzw. “Imperium” (od łac.“imperare” 'rozkazywać; rządzić'), który z definicji był najwyższym i suwerennym zakresem władzy wojskowej, cywilnej i religijnej wyższych urzędników w starożytnym Rzymie przyznawaną formalnie przez lud (w Republice) lub przez Cesarza (w Pryncypacie).
Obejmowało ono:
- dowództwo wojskowe (imperium militiae)
- najwyższą jurysdykcję karną, w tym prawo wydawania wyroków śmierci
- prawo wydawania rozkazów wiążących wszystkich obywateli
- prawo przymusu (coercitio maior)
Każda z osób dzierżących imperium mogła decydować o życiu lub śmierci i orzekała najwyższe kary.
Oficerowie poniżej Legata tacy jak Trybun, czy Prefekt obozowy nie posiadali władzy na poziomie “Imperium”, bo pełnili funkcje z poziomu urzędnika wojskowego, a nie z poziomu magistratu. Każde ich działanie było subdelegowane przez tego Legata, któremu podlegali.
Zamiast imperium dysponowali oni tzw. Potestas.
Potestas Trybuna obejmowała:
- dowodzenie wydzielonymi oddziałami (kohorty, vexillatio)
- nadzór administracyjny i dyscyplinarny
- prawo wydawania rozkazów żołnierzom w imieniu Legata
- ograniczoną coercitio minor (np. kary porządkowe), bowiem najwyższe kary (jak kara śmierci) leżała w decyzji osoby posiadającej “Imperium”
OBOWIĄZKI:
Trybun wykonywał funkcje administracyjne i dyscyplinarne do których zaliczano:
- nadzorowanie warowni i wart (cvstodiae),
- wydawanie haseł nocnych (signa nocturna),
- kontrola musztry i kar (disciplina militaris),
- przygotowywanie raportów (tabvlae divrnae),
- egzekwowanie wyroków
Do głównych zadań Trybuna należało:
- nadzór nad szkoleniem, dyscypliną żołnierzy
- porządkiem w obozie, oraz przy współpracy z Praefectvs Castrorvm potrzebną logistyką
- bezpośrednio dowodził częścią legionu w ramach działań taktycznych
- prowadzenie ewidencji i list stanu legionu (tabvlae legionis),
- kontrola wypłat żołdu (stipendium) i premii (praemia militiae),
- rozliczanie zaopatrzenia i uzbrojenia,
- koordynacja komunikacji wewnątrz legionu – odbieranie i przekazywanie rozkazów Legata,
- wydawanie i odbieranie haseł nocnych (signa nocturna) – systemu komunikacyjnego, który wg Polibiusza (VI.34) polegał na przekazywaniu tabliczki z rozkazem od manipułu do manipułu,
- prowadzenie raportów dziennych (relationes diurnae) i meldunków o stanie zdrowia, gotowości i dyscypliny,
- uczestnictwo w radzie wojennej (consilivm militare) wraz z Legatem, Prefektem obozu i Centurionami seniorami (primipilares).
OBOWIĄZKI TAKTYCZNE:
W działaniach wojennych Trybunowie Angvsticlavii pełnili rolę dowódców odcinkowych lub koordynatorów kohort, byli niezbędnym ogniwem w strukturze dowodzenia. Nie dowodzili samodzielnie jak Legaci, ale ich decyzje często decydowały o skuteczności taktycznej całego legionu.
Ich zadania obejmowały:
Każdy Trybun jako oficer średniego szczebla miał pod swym zarządzeniem: