Komendy Legio XXI Rapax
Informacje ogólne
Poniżej prezentujemy wybrane komendy rzymskie po łacinie, używane przez Legio XXI Rapax zarówno podczas musztry, jak i w trakcie innych zadań obozowych oraz w boju.
Komendy zostały pogrupowane wg częstości ich występowania. Co nie oznacza, że nie mogą być użyte w innych sytuacjach. Przykładowo oficer może nakazać śpiewać żołnierzom zarówno w marszu jak i w obozie, a obroty można wykonywać w miejscu na zbiórce, jak i podczas przemarszu.
Warto przy okazji zaznaczyć, że rekonstruując legion z I w. n.e. staramy się wymawiać słowa, tak jak wymawiali je ówcześni. Korzystamy przy tym z zasad wymowy tzw. łaciny restytuowanej (Latina restituta). Stąd podczas naszych rozmów usłyszycie raczej: kenturio, salłe i kajsar... zamiast centurio, salwe i cezar. Przyswojenie sobie zasad wymowy ułatwi poprawne czytanie poniższych zwrotów łacińskich.
Komendy
ZBIÓRKA
Milites! Ad arma! - Żołnierze! Do Broni! Alarm!
Signifer veni - Chorąży staw się Ad signvm/Ad signa venite - Do znaku/do znaków stawcie się; Zbiórka! State - Baczność Laxate - Spocznijcie Envmerate - Odliczcie Ad dvos / tres nvmerate - Do dwóch / trzech odliczcie Enominate - Podajcie imiona Adsvm - Obecny Acies - Linia, szyk bojowy Vnvs ordo - Jeden szereg Dvo/tres ordines facite - Dwa/trzy szeregi utwórzcie Primvs/secvndvs/novissimvs ordo - Pierwszy/drugi/ostatni szereg Agmen - Kolumna marszowa Dvos/tres agmina facite - Dwie/trzy kolumny utwórzcie Vnvs/dvo/tres passvs procedite - Jeden, dwa, trzy kroki naprzód Qvattvor/qvinqve/sex passvs recidite - Cztery, pięć, sześć kroków w tył Salvtate - Salutujcie Spectate ad frontem - Patrzcie na wprost Spectate ad dextram/sinistram - Patrzcie na prawo/lewo Dirigite - Wyrównajcie Dirigite ad dextram/sinistram - Wyrównajcie do prawej/lewej Arma (scvta/pila) svrsvm/deorsvm - Broń (tarcze/oszczepy) w górę/w dół Arma (scvta/pila) deponite/svmite - Broń (tarcze/oszczepy) odłóżcie/podnieście Avdite - Słuchajcie, Uważajcie Silentivm - Cisza! Abite - Rozejść się
W MARSZU I W BOJU
(In aqvatis passibvs)/(Sine passvs) pergite - (Równym krokiem)/(bez kroku) wymaszerować Ad dextram/sinistram vertite - Obróćcie się w prawo/lewo Convertite - Odwróćcie się In acie ad dextram/sinistram pergite - Szykiem kręćcie na prawo/lewo In agmine ad dextram/sinistram vertite - Kolumną skręćcie w prawo/lewo Ad signvm ad dextram/sinistram pergite - Za znakiem idzcie w prawo/lewo Ad Optionem / Centvrionem pergite - Za Optio / Centurio podążajcie In loco calcate - Maszerujcie w miejscu Recta - Na wprost Consistite - Zatrzymać się Conglobate / Densate - Zacieśnić In agmine / ordinibvs Laxate - W kolumnie / szeregach rozluznijcie In agmine / ordinibvs Densate - W kolumnie / szeregach zacieśnijcie Gladios stringite - Wyjmijcie miecze Gladios recondite - Schowajcie miecze Pila praeparate - Przygotujcie oszczepy (do rzutu) Pila iacete - Rzućcie oszczepy Pila infigite - Wbijcie oszczepy w ziemię Retro - Powtórka Cvrrite - Biegnijcie Accelerate - Przyspieszcie Tardate - Zwolnijcie Pvgna! Praeparate! - Bitwa (starcie)! Przygotujcie się! Porro! - Do ataku! Huzia na Józia!
FORMACJE Testvdinem formate/deformate - Żółwia sformować/rozformować Cvnevm formate - Formować klin Orbem formate - Formować szyk kołowy Ad orbem! - Do koła! Contra eqvites - Szyk przeciw konnicy Scvta castrorvm formate - Ściana tarcz
W OBOZIE
Adportate aqvam / lignvm - Przynieście wodę / drewno opałowe Date aqvam / lignvm - Podajcie wodę / drewno opałowe Nvntio me ! Mvnvs factvm - Melduję się ! Zadanie wykonane Me volo campvm / latrinam / tentorivm / silvam ire - Chciałbym na plac / do toalety / namiotu / lasu iść Permitto / Non permitto - Zezwalam / Nie zezwalam Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam - Warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny Svrgite - Pobudka, ale także Wstańcie, Podnieście się (np. z ziemi) Dormite - Idźcie spać Cantate - Śpiewajcie Omnes tirones/milites - Wszyscy rekruci/żołnierze Laborate - Pracujcie Sedete - Siadajcie Videte - Oglądajcie, Patrzcie Tentoria stativte/detendite - Namioty spakujcie/rozstawcie In tentorium - Do namiotów! Extingvite lvmina - Zgaście światła Orate - Módlcie się
Poznanie tych wszystkich zwrotów i poprawne ich wykonywanie nie oznacza wcale końca nauki łaciny dla rekruta. Ciężko na naszych spotkaniach obejść się bez podstawowej znajomości liczebników rzymskich, tak głównych, jak i porządkowych, a w szczególności łacińskich nazw wszystkich elementów uzbrojenia i wyposażenia obozu.
Zapraszamy do zapoznania sie z kolejnymi artykułami w dziale z jęzkiem łacińskim.