Komendy Legio XXI Rapax

Informacje ogólne

Poniżej prezentujemy wybrane komendy rzymskie po łacinie, używane przez Legio XXI Rapax zarówno podczas musztry, jak i  w trakcie innych zadań obozowych oraz w boju.

Komendy zostały pogrupowane wg częstości ich występowania. Co nie oznacza, że nie mogą być użyte w innych sytuacjach. Przykładowo oficer może nakazać śpiewać żołnierzom zarówno w marszu jak i w obozie, a obroty można wykonywać w miejscu na zbiórce, jak i podczas przemarszu.

Warto przy okazji zaznaczyć, że rekonstruując legion z I w. n.e. staramy się wymawiać słowa, tak jak wymawiali je ówcześni. Korzystamy przy tym z zasad wymowy tzw. łaciny restytuowanej (Latinalatina restituta). Stąd podczas naszych rozmów usłyszycie raczej: kenturio, salłe i kajsar... zamiast centurio, salwe i cezar. Przyswojenie sobie zasad wymowy ułatwi poprawne czytanie poniższych zwrotów łacińskich.

Komendy

ZBIÓRKA

Milites! Ad arma! - Żołnierze! Do broni! Alarm!
Signifer veni - Chorąży staw się
Ad signvm / Ad signa venite - Do znaku / do znaków stawcie się; Zbiórka!
Avdite me - Słuchajcie mnie
Silentivm! - Cisza!
State - Baczność
Laxate - Spocznijcie
Envmerate - Odliczcie
Ad dvos / tres nvmerate - Do dwóch / trzech odliczcie
Enominate - Podajcie imiona
Adsvm - Obecny
Acies - Linia, szyk bojowy
Vnvs ordo - Jeden szereg
Dvo / tres ordines facite - Dwa / trzy szeregi utwórzcie
Primvs / secvndvs / novissimvs ordo - Pierwszy / drugi / ostatni szereg
Agmen - Kolumna marszowa
Dvos / tres agmina facite - Dwie / trzy kolumny utwórzcie
Vnvs / dvo / tres passvs (gradvs) procedite - Jeden / dwa / trzy podwójne (pojedyncze) kroki naprzód
Qvattvor / qvinqve / sex passvs (gradvs) recidite - Cztery, pięć, sześć podwójnych (pojedynczych) kroków w tył
Salvtate - Salutujcie
Spectate ad frontem - Patrzcie na wprost
Spectate ad dextram / sinistram - Patrzcie na prawo / lewo
Dirigite - Wyrównajcie
Dirigite ad dextram / sinistram - Wyrównajcie do prawej / lewej
Arma (scvta / pila) svrsvm / deorsvm - Broń (tarcze / oszczepy) w górę / w dół
Arma (scvta / pila) deponite / svmite - Broń (tarcze / oszczepy) odłóżcie / podnieście
Abite - Rozejść się

W MARSZU I W BOJU

(In aqvatisaeqvatis passibvs)passibvs /( Sine passvs)passvs pergite - (Równym krokiem)krokiem /( bez kroku)kroku wymaszerować
Ad dextram/dextram / sinistram vertite - Obróćcie się w prawo/prawo / lewo
Convertite - Odwróćcie się
Dvplicate - Podwajaj szyk
In acie ad dextram/dextram / sinistram pergite - Szykiem kręćcieidźcie [rotujcie] na prawo/prawo / lewo
In agmine ad dextram/dextram / sinistram vertite - Kolumną skręćcie w prawo/prawo / lewo
Ad signvm ad dextram/dextram / sinistram pergite - Za znakiem idzcie w prawo/prawo / lewo
Ad Optionem / Centvrionem pergite - Za Optio / Centurio podążajcie
In loco calcate - Maszerujcie w miejscu
Recta - Na wprost
Consistite - ZatrzymaćZatrzymajcie się
Conglobate / Densate - Zacieśnić
In agmine / ordinibvs Laxatelaxate - W kolumnie / szeregach rozluznijcierozluźnijcie
In agmine / ordinibvs Densatedensate - W kolumnie / szeregach zacieśnijcie
Sine principalibvs pergite - Bez oficerów maszerujcie
Transite - Wymińcie się ; opisowo : lewe skrzydło skręca o 90 stopni w prawo, a prawe skrzydło o 90 stopni w lewo i przechodzą przez siebie
Mvta locvm - Zmieniaj miejsce; opisowo:  zmiana kierunku czoła formacji o 180 stopni, każdy żołnierz indywidualnie
In duas partes separate - Na dwie części podzielcie się; opisowo: prawa i lewa strona formacji rozdziela się, obraca na zewnątrz o 90 stopni i maszeruje w przeciwne strony
Gladios stringite - Wyjmijcie miecze
Gladios recondite - Schowajcie miecze
Pila praeparate - Przygotujcie oszczepy ([do rzutu)rzutu]
Pila iaceteiacite - Rzućcie oszczepy
Pila infigite - Wbijcie oszczepy w ziemię
Retro - Powtórka [wróć do poprzedniego ustawienia]
Cvrrite - Biegnijcie
Accelerate - Przyspieszcie
Tardate - Zwolnijcie
Pvgna! Praeparate! - Bitwa (starcie)[starcie]! Przygotujcie się!
Porro! - Do ataku! [Huzia na Józia!Józia]!

FORMACJE

Testvdinem formate/formate / deformate - Żółwia sformować/sformować / rozformować
Cvnevm formate - Formować klin
Orbem formate - Formować szyk kołowy
Pontem formate - Formować rampę
Ad orbem! - Do koła!
Contra eqvites - Szyk przeciw konnicy
Scvta castrorvm formate - Ściana tarcz

W OBOZIE

Adportate aqvam / lignvm - Przynieście wodę / drewno opałowe
Date aqvam / lignvm - Podajcie wodę / drewno opałowe
Nvntio me !me! Mvnvs factvm - Melduję się !się! Zadanie wykonane
Me volo campvm / latrinam / tentorivm / silvam ire - Chciałbym na plac / do toalety / namiotu / lasu iść
Permitto / Non permitto - Zezwalam / Nie zezwalam
Excvbia prima ab secvnda ad qvartam horam - Warta pierwsza od drugiej do czwartej godziny
SvrgiteSvrgite! - Pobudka,Pobudka! [ale takżetakże: Wstańcie, Podnieście sięsię, (np. z ziemi)ziemi]
Dormite - Idźcie spać
Cantate - Śpiewajcie
Omnes tirones/tirones / milites - Wszyscy rekruci/rekruci / żołnierze
Laborate - Pracujcie
Sedete - Siadajcie
Videte - Oglądajcie, Patrzcie
Tentoria stativte/stativte / detendite - Namioty spakujcie/spakujcie / rozstawcie
In tentorium / tentoria - Do namiotów!namiotu / namiotów
Extingvite lvmina - Zgaście światła
Orate - Módlcie się

 

Poznanie tych wszystkich zwrotów i poprawne ich wykonywanie nie oznacza wcale końca nauki łaciny dla rekruta. Ciężko na naszych spotkaniach obejść się bez podstawowej znajomości liczebników rzymskich, tak głównych, jak i porządkowych, a w szczególności łacińskich nazw wszystkich elementów uzbrojenia i wyposażenia obozu. 

Zapraszamy do zapoznania sie z kolejnymi artykułami w dziale z jęzkiem łacińskim.