Deminutivum- zdrobnienia

O tym jak zdrabniać i rozdrabniać

ZDRABNIANIE

Generalna zasada dzieki, ktorej mozemy zdrobnic slowo jest dodanie koncowki :
-vlvs, - vla, - vlvm (w zaleznosci od rodzaju rzeczwwnika - meski, zenski i nijaki)

np:
globvs -> globvlvs (kula -> kulka)
rana -> ranvla (żaba -> żabka)

Jak coś zostało zdrobnione, to mozna to dalej jeszcze rozdrobnić poprzez dodanie końcowek -ellvs, -ella, -ellvm

np:
capsa -> capsvla -> capsella (pudło -> pudełko -> pudełeczko)

vagina -> vaginvla -> vaginella (pochwa [na miecz] -> pochewka [na nóż] -> yyy.. pochewcia [na yyy ? ] :) ktoś ma jakiś pomysł ?

liber -> librvlvs -> libellvs (księga -> książka -> książeczka)

ALE NIESTETY .... im dalej w las, tym gorzej bo istnieje kupa wyjątków, kiedy to trzeba dodac cos innego:
-cvlvs, -cvla, -cvlvm,
np: homo -> homvncvlvs (człowiek -> ludzik)
-olvs, -ola, -olvm,
np: mallevs -> malleolvs (młot -> młotek)
albo inne końcówki jak: -acvlvs, -icvlvs, -nvncvlvs, -vscvlvs itd

np:
pvgna -> pvgnicvla (bitwa -> bitka)
petasvs -> petasvncvlvs (kapelusz -> kapelusik)
pes -> pedicvlvs (stopa -> stópka)
dies -> diecvla (dzień -> dzionek)

A przy rozdrabnianiu trzeba dodac niekiedy -illvs, -illa, -illvm zamiast -ellvs, -ella, -ellvm
np:
signvm -> signacvlvm -> sigillvm (znak -> znaczek -> yyy ?)

albo -ollvs, -olla, -ollvm
np:
corona -> coronvla ->corolla (korona -> koronka -> koronieczka ?)

NIE WSZYSTEK ZŁOTO CO SIĘ ŚWIECI

Wydawałoby się, iż wszystko co posiada owe koncowki (-vlvs, -vla, -vlvm; -olvm ... itd ), o ktorych mowa w tym temacie, oznacza, ze już jest zdrobnieniem od innego wyrazu.

Ale tak nie jest ... Podobnie zreszta jak w jezyku polskim:

- zdrapka ... nie pochodzi od słowa ... zdrapa
- nalepka ... nie pochodzi od slowa ... nalepa
- okładka .. itd
- a kubek ... nie pochodzi od słowa ... kub

Przykład :
sitvla (garnek) nie pochodzi od zadnego sita (gar) .. czy cos takiego.
Jest to po prostu situla - garnek, ktory dopiero mozemy zdrobnic do sitella.

Mamy zatem po polsku :

pas -> pasek -> paseczek
kosz -> koszyk -> koszyczek
ALE
---- -> kubek -> kubeczek

A po łacinie :

baltevs -> balteolvs -> baltellvs (pas -> pasek -> paseczek )
corbis -> corbvla -> corbella (kosz -> koszyk -> koszyczek)
ALE
--- -> pocvlvm -> pocillvm (--- -> kubek -> kubeczek)

Inne słowa, ktore jeszcze nie sa zdrobnieniem, a mimo to tak wyglają to :

--- -> situla -> sitella (--- -> garnek -> garnuszek)
--- -> manipulus -> manipellus (--- -> manipuł -> manipułek :) )
--- -> cingvlvm -> cingillvm (--- -> pasek wojskowy -> paseczek wojskusiowy :) )
--- -> ocvlvs -> ocellvs (--- -> oko -> oczko)
--- -> fibvla -> fibella (--- -> fibula -> fibulka)
--- -> tabvla -> tabella (--- -> tablica -> tabliczka) itd

ROZDRABNIANIE

W języku polskim można zdrobniałe słowo dalej rozdrabniać, jednak czym głebiej, tym trudniej wyłapac, co jest de facto mniejsze od czego.

Bo czy każdy się zgodzi z ponisza kolejnoscia ?

żaba -> żabka, żabcia, żabusia, żabeńka, żabuleńka, żabeczka,
kot -> kotek, koteczek, kociak, kociaczek, kociątko, kotuś, kotunio
ptak -> ptaszek, ptaszeczek, ptaś, ptasiątko
Katarzyna -> Kasia, Kaśka, Kasieńka, Kasiunia, Kasiulka, Kasiuleczka, Kasiunieczka

W jezyku lacinskim proces rozdrabniania podlega bardziej usystematyzowanym regułom i rozdrabniac mozna, az w nieskonczonosc ... i zawsze bedzie wiadomo, co jest od czego mniejsze lub bardziej pieszczotliwe :)

Na przyklad ponizsza : głowa, główka, główeczka, główcia, głowinka, główenieczka ... itd :) .. Po łacinie będzie wyglądac tak :

Łatwo mozna zauwazyc zasade jaka temu towarzyszy....
Najpierw zdrabniamy,
potem rozdrabniamy,
potem zdrabniamy rozdrobnione,
potem rozdrabniamy rozdrobnione,
potem zdrabniamy rozdrobnione rozdrobnionego
itd

PRZYDATNE ZESTAWIENIA

Zacznijmy od ...

mea bestia -> mea bestiola (mój zwierzak -> mój zwierzaczek)

A zatem do kolegi w namiocie powiemy:
mea bestia -> mea bestiola (mój zwierzaku ! -> mój zwierzaczku !)

Czyszcząc sprzęt z rdzy powiemy :
mea misera lorica -> mea misera loricvla ! ( mój biedny pancerz/u -> mój biedny pancerzyk/u .. jw. )

Obserwując kąpiącego się Optio, zagwiżdzemy, mrucząc pod nosem:
bonvs corpvs -> bonvs corpvscvlvm (ładne ciało -> ładne ciałko)
albo
bonvs genv -> bonvs genicvlvm (ładne kolano -> ładne kolanko)

Siedząc wspolnie przy stole w jadalni, powiemy do Maximvsa:
Maxime, vbi est tvvs manvs -> manicvla ? (Maximusie, gdzie Twoja ręka -> rączka ?)

Szukając swoich Contvbernalis-ów z Contvbvernivm krzykniemy
Vbi svnt meae parvae ranvlae (Gdzie są moje małe żabki ?)

IMIONA

A jak zdrabniać nasze imiona ?

Podobnie jak powyżej, przy czym nie istnieja jakies specjane reguly, ktorymi moglibysmy sie poslugiwac..

Znajdujemy w litaraturze bowiem zdrobnienie :
- Lvcia -> Lvcilla ... ale ...
- Tvllia -> Tvlliola

Podobnnie beda : Atia -> Atiola , Cornelia -> Corneliola, Fabia -> Fabiola

U facetów najczesciej dodaje sie koncowke - vlvs, czyli
- Marcvs -> Marcvlvs
- Gaivs - > Gaivlvs
- Varro -> Varrvncvlvs (podobnie jak w przypadku homo -> homvncvlvs)
- Pollio -> Pollivncvlvs
itd