Tryb rozkazujący czasowników

Jak rozkazywać

Znamy już czasowniki podane w trybie rozkazującym z naszych komend wojskowych : 
- vertite - skręćcie
- state - stójcie
- spectate - patrzcie
- consistite - zatrzymajcie sie

Warto zauawazyc, ze sa one podane w liczbie mnogiej.

Aby moc sie zwracac nie tylko do grupy zolnierzy, ale takze do pojedynczego zolnierza.
Potrzebujemy wiedziec jak tworzyc taki tryb rozkazujacy w liczbie pojedynczej, a w szczegolnosci jak wygladaja bezokoliczniki tychze czasownikow.

Otoz temat jest calkiem prosty.

Uogolniajac :
- jesli na koncu slowa jest - RE - bezokolicznik
- ucinamy owo - RE - i mamy liczbe pojedyncza trybu rozkazujacego
- zamieniamy - RE na - TE - i mamy liczbe mnoga trybu rozkazujacego

Przyklady:

-----------------------------
- dare - podać
- da - podaj
- date - podajcie
-----------------------------
- stare - stać
- sta - stój
- state - stójcie
-----------------------------
- laxare - zluzować
- laxa - zluzuj
- laxate - zluzujcie
-----------------------------
- avdire - słuchać
- avdi - słuchaj
- avdite - słuchajcie
-----------------------------
- venire - przybywać
- veni - przybądź
- venite - przybądźcie
-----------------------------
- abire - rozejść się
- abi - rozejdź się (po polsku lepiej bedzie brzmialo : odejdz)
- abite - rozejdźcie się
-----------------------------
- mvndare - wyczyścić
- mvnda - wyczyść
- mvndate - wyczyśćcie

itd

Prosto, latwo i przyjemnie ...

ALE NIESTETY jest pewien wyjatek.

Sa czasowniki, nalezace do tzw 3eciej koniugacji.
I one z reguly koncza sie na -ERE

Wowczas mamy troche inny system dzialania :

Uogolniajac :
- jesli na koncu slowa jest - ERE - bezokolicznik (szczegolny przypadek koncowki -RE)
- ucinamy samo - RE - i mamy liczbe pojedyncza trybu rozkazujacego (tak samo jak wyzej bylo)
- zamieniamy - ERE na - ITE - i mamy liczbe mnoga trybu rozkazujacego (i tu jest owa zmiana)

Przyklady:
- vertere - odwrócić/skręcić
- verte - odwróć
- vertite - odwróćcie (a nie vertete)
-----------------------------
- consistere - zatrzymać się
- consiste - zatrzymaj się
- consistite - zatrzymajcie się (a nie consistete)
-----------------------------
- dirigere - wyrównać
- dirige - wyrównaj
- dirigite - wyrównajcie (a nie dirigete)

itd

Do tej ostatniej grupy bedzie nalezalo calkiem sporo czasownikow, ktore uzywamy :
- pergere
- procedere
- recidere
- stringere
- recondere
- deponere
- facere

itd

Zeby bylo jeszcze gorzej, wcale nie kazdy czasownik, ktory konczy sie na -ERE ... podlega owej regule.

Bo przykladowe dwa dosyc znane czasowniki, wlasnie jej nie podlegaja :

--------------------------
- salvere - witać (dosłownie- być zdrowym, mieć się dobrze)
- salve - witaj (dosłownie- bądź zdrów)
- salvete (a nie salvite) - witajcie (dosłownie- bądźcie zdrowi)
--------------------------
- valere - żegnać (dosłownie- być zdrowym, mieć się dobrze)
- vale - żegnaj (dosłownie- bądź zdrów)
- valete (a nie valite) - żegnajcie (dosłownie- bądźcie zdrowi)